КӘДІМГІ САРЫСОЯУ (XANTHIUM STRUMARIUM L.) ШӨБІНЕН ЭКТРАКТ АЛУ ПРОЦЕСІН АВТОМАТТАНДЫРУ

С. Б. Өмірзақ, М. О. Зиябек, Kuttybek Arystanbayev, Ж. К. Шимирова

2024

Closed access Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.48081/otzk1402
Data confidence 85 high
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Шымкент қаласындағы «Химфарм» АҚ кәсіпорындағы оқу орталығында «MPS PA Compact-Workstation» атты оқу-зертханалық стендте кәдімгі сарысояу шөбінен экстракт алу процесі автоматтандырылған. Экстрагенттің деңгейін тиімді реттеу үщін Р, РI, РID-реттегіштердің айырмашылықтар мен артықшылықтары қарастырлған, нәтижелері график арқылы көрсетілген. Зерттеу нәтижесінде экстракция процесін автоматтандыру үшін PID-реттегіш ұсынылған және PID-реттегіштің коэффициенттері пропорционалдық (P), интегралдық (I) және дифференциалдық (D) есептеліп анықталынған. Кәдімгі сарысояу (Xanthium strumarium L.) шөбінің жоғары конценртациядағы йодын сақтау үшін дәрілік препарат ретінде экстракт алынуы керек. Себебі дәрілік өсімдіктің ең басты ерекшелігі – бұл денеге жақсы сіңірілетін йодтың жоғары концентрациясының болуында. Экстракт алу технологиялық процесті экстракция деп атайды. Экстракция экстрактор деп аталатын аппараттың орындалады. Технологиялық процес барысында материалдық тепе-теңдік сақталып, экстрагент біркелкі жылдамдықпен дәрілік өсімдік шикізатына жіберілуі өте маңызды. Сондықтан экстракция үздіксіз жүру үшін деңгейді бақылау, әрі реттеу керек. Ал қалған параметрлер тек бақыланып отырса жеткілікті. Сол себептен экстракция үдерісін автоматтандыру деңгей параметрін реттеумен жүзеге асырылады. Түрлендіргіштер мен датчиктер‬ден келет‬ін ақпарат‬ты қабылдау‬ға жә‬не өңдеу‬ге, соны‬мен қа‬т‬ар басқару сигналдар‬ын беру, ақпарат‬ты оператор станциясы‬на жет‬‬кізу міндеттер‬ін контрол‬л‬ер атқара‬ды. Жұмыс станциясын‬да орнатыл‬ған бағдарламаланат‬ын логика‬лық контрол‬л‬ер – SIMAT‬IC S7313С. Кілт‬ті сөздер: Кәдім‬‬гі сарысояу, экстрагент, экстракция, MPS PA Compact-Worksta‬‬tion, деңгей датчи‬гі, PID-реттегіш.