Абай ғылымы

2026

Full text Open access: Gold Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.26577/jpcp95120261
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Бұл мақалада хакім Абайдың рухани-танымдық мұрасы герменевтикалық талдау тәсілі арқылы зерделенеді. Автор Абай шығармаларын жалпылама баяндау мен идеологиялық түсіндіруден арылтып, ақынның жеке өлең жолдары мен қара сөздеріндегі ұғымдарды нақтылы мәтіндік талдау негізінде ашуға ұмтылады. Мақаланың негізгі тұжырымы – ғылыми айналымда жиі қолданылып жүрген «Абай ілімі» ұғымының теологиялық сипатын сынға алып, оның орнына «Абай ғылымы» деген ұғымды енгізу қажеттігін дәлелдеу. Зерттеуде Абайдың ғылым, ғалым, хакім, ілім, иман, жәуанмәртлік, махаббат, сенім, толық адам секілді негізгі категориялары исламдық дүниетаным, қазақы дәстүр және зайырлы таным аясында жүйелі түрде қарастырылады. Абайдың хакімдік деңгейі пайғамбарлық пен әулиелікпен шатастырылмай, оның иман якини дәрежесіндегі ойшыл екені айқындалады. Автор Абай дүниетанымының маркстік-атеистік ілімдерге түбегейлі қарсы екенін көрсетіп, Абай ғылымын адамзатты тұтастықта қарастыратын, қайшылықты емес, үйлесімділікке негізделген рухани-ғылыми жүйе ретінде тұжырымдайды. Мақала абайтану, философия, дінтану және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеушілерге, сондай-ақ Абай мұрасын терең түсінуге ұмтылған оқырман қауымға арналған. Түйін сөздер: Абай ғылымы, хакім Абай, герменевтикалық талдау, үш сүю, толық адам, исламдық дүниетаным, рухани таным, абайтану.