Абай ғылымы

2026

Полный текст Открытый доступ: Gold Метаданные (CSL-JSON)
DOI 10.26577/jpcp95120261
Достоверность данных 70 средняя
Как считается эта оценка

Складывается из проверяемых признаков самой записи: есть ли у статьи DOI, сколько независимых источников подтвердили её данные, заполнены ли обязательные поля и насколько свежо последнее подтверждение. Снижают оценку расхождения между источниками и отсутствие идентификатора. Значение от 80 означает, что запись опубликована без дополнительной проверки; от 60 до 79 — что она опубликована с пониженной достоверностью и ручная проверка желательна. Запись, выверенную редактором вручную, пересчёт не опускает ниже 90. Это оценка наших данных о статье, а не оценка самой статьи.

Аннотация

Бұл мақалада хакім Абайдың рухани-танымдық мұрасы герменевтикалық талдау тәсілі арқылы зерделенеді. Автор Абай шығармаларын жалпылама баяндау мен идеологиялық түсіндіруден арылтып, ақынның жеке өлең жолдары мен қара сөздеріндегі ұғымдарды нақтылы мәтіндік талдау негізінде ашуға ұмтылады. Мақаланың негізгі тұжырымы – ғылыми айналымда жиі қолданылып жүрген «Абай ілімі» ұғымының теологиялық сипатын сынға алып, оның орнына «Абай ғылымы» деген ұғымды енгізу қажеттігін дәлелдеу. Зерттеуде Абайдың ғылым, ғалым, хакім, ілім, иман, жәуанмәртлік, махаббат, сенім, толық адам секілді негізгі категориялары исламдық дүниетаным, қазақы дәстүр және зайырлы таным аясында жүйелі түрде қарастырылады. Абайдың хакімдік деңгейі пайғамбарлық пен әулиелікпен шатастырылмай, оның иман якини дәрежесіндегі ойшыл екені айқындалады. Автор Абай дүниетанымының маркстік-атеистік ілімдерге түбегейлі қарсы екенін көрсетіп, Абай ғылымын адамзатты тұтастықта қарастыратын, қайшылықты емес, үйлесімділікке негізделген рухани-ғылыми жүйе ретінде тұжырымдайды. Мақала абайтану, философия, дінтану және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеушілерге, сондай-ақ Абай мұрасын терең түсінуге ұмтылған оқырман қауымға арналған. Түйін сөздер: Абай ғылымы, хакім Абай, герменевтикалық талдау, үш сүю, толық адам, исламдық дүниетаным, рухани таным, абайтану.