ТАРИХ ТЕРМИНОЛОГИЯСЫНДАҒЫ ЗАМАН, ДӘУІР, САТЫ, КЕЗЕҢ ХРОНОЛОГИЯЛЫҚ ТЕРМИНДЕРІНІҢ ОРНЫ

2024

Full text Open access: Gold Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.51889/2959-6017.2024.81.2.015
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Бүгінгі таңда қай ғылым саласын алсақ та, қазақ терминологиясында жарыспалы қолданылып жүрген терминдер қатары өте көп. Соның бірі тарих ғылымы терминологиясы. Терминология ғылымында терминдерге қойылатын басты талаптың бірі терминдерді бірізді қолдану. Егер терминдер бірізді қолда-нылмаса, зерттеу еңбектерін жазушы да, оны оқушы да, сондай-ақ, осы сала бойынша оқулық түзуші де, білім алушы да тиісті деңгейде ақпараттана алмайды. Бұл мәселе мақаламыздың өзектілігін көрсетеді. Мақалада зерттеу еңбектерде, оқулықтарда жарыспалы мәнде қолданылып жүрген кейбір термин-дерді, атап айтқанда, заман, дәуір, саты, кезеңбіріздендіруге талпыныс жасалынады. Мақала жазу бары-сында осы бірліктерге талдау жасалған, шетелдік, отандық ғалымдардың ғылыми дәйектеріне, тұжырым-дарына талдау жасалынады. Авторлар нақты тарихи деректер, лингвистикалық аргументтер келтіре отырып, өзіндік тұжырымдарын ұсынады. Заман, дәуір, саты, кезең ғылыми атауларының терминдік мағыналарын ажыратып, әрқайсысына дефиниция береді.Мақалада қазақ терминологиямәселесіне ғылыми көзқарастар мен негізгі ұстанымдар жүйеленген.Сонымен қатар терминдерге қойылатын басты талаптардың бірі терминдерде бірізділік болуы қажет екендігі талданған. Қазақ терминологиясы өзінің даму тарихында бірнеше кезеңдерден өтті. Оның осы даму тарихын, терминтанудың ғылым ретінде қалыптасу жолын, ұлттық терминдер қорын жасауда ұстанатын бағыт-бағдар, ұстанымқағидаттарды анықтау, терминологияның өзге де көптеген ғылыми-теориялық, практикалық мәселелерін жан-жақты зерттеуде мақаладағы ғылыми талдаулар үлкен үлес қосары анық.