Abstract
Мақалада, теміржол құрылысындағы әлсіз топырақтан салынған жасанды құрылыстардың жауын-шашын, пойыз қозғалысы мен осьтік жүктеменің артуы және теміржол үйінділерінің әртүрлі биіктігіне байланысты туындайтын вертикальды жылжу процестерін тоқтатудың тиімді әдісі, әлсіз негіздегі үйінділердің кернеулі-деформацияланған жай-күйін есептеу, элементтердің соңғы беріктігінің сандық әдісін бағдарламалық кешенде қолданудың моделдері мен есептеулері, нақты эмфирикалық мәліметтермен келтірілген. Сондай-ақ есептік модельдерде қуаты 1 м және 6 м әлсіз негіздегі, биіктігі 1-3-12 м үйінділердің жұмысы қарастырылған, бұл Қазақстан өңірлеріндегі әсіресе, теміржол тасымалы артқан, Қытай Халық Республикасы «Алашанькоу-Алматы» бағыты арасындағы жолдардың, әлсіз негіздегі үйінділері биіктігінің барлық негізгі диапазонын және әлсіз негіз қуаттарын ескере отырып, Қазақстан темір жолдарының жер төсемінің әлсіз негізін нығайту үшін іс-шаралар әзірлеу, сазды топырақтардың деформациялық сипаттамаларына және темір жол үйінділерінің кернеулі-деформацияланған жай-күйіне статикалық, вибродинамикалық жүктемелердің әсерін зерттеу, практикалық, зертханалық деңгейде жүргізіліп, әлсіз негіздегі үйінділердің кернеулі-деформацияланған жай-күйін есептеу, топырақтың сүзгіштік консолидациясын және уақыт факторын есепке алмай, авторлар әзірлеген элементтің соңғы беріктігі- модельдерімен, әлсіз негіздегі үйінділер нұсқаларының кернеулі-деформацияланған күйінің жаппай есептеулері орындалып, нақты дәлелдермен инженерлік шешімдер ұсынылды.