Түркі мифологиясындағы Жалмауыз кемпірдің эпикалық шығармалардағы сипаты

2024

Full text Open access: Gold Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.31489/2024ph2/155-162
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Жалмауыз кемпірдің бейнесі көп жағдайда түркі халықтарының эпикалық ертегілерінде кездеседі. Түркі халықтарының ауызша фольклорының ерекше жанры — ертегілердің сюжеті сан алуан. Таза ертегілермен қатар ертегінің өзі мен ертегінің арасында аралық орынды алатын шежірелік, топонимикалық, космогониялық ертегілер, аңыздар мен мифтер бар. Адамзат баласын сюжеті мүлдем ерекше «Жалмауыз кемпір» сынды жұмбақ, зұлымдық жаратылыстардың бейнесін қолдану арқылы қызықты желіге құрылған эпикалық туындылар ерекше қызығушылық тудырады. Осыған орай, аталмыш мақалада түркі мифологиясындағы Жалмауыз кемпірдің эпикалық шығармалардағы бейнесін талдау мәселесі қамтылып, эпикалық түркі ертегілерінің демонологиялық бейнесіне айналған Жалмауыз образының өзіндік ерекшеліктері талданды. Жүргізілген зерттеулердің негізінде авторлар тарапынан «Жалмауыз кемпір» ұғымының теориялық мәні ұсынылған, түркі мифологиясындағы «Жалмауыз кемпір» ұғымының шығу тарихы тұжырымдалған, демонологиялық бейнелердің түркі танымындағы орны көрсетілген, қазақ және қырғыз халықтарының эпикалық ертегілеріндегі Жалмауыз кемпір бейнесіайқындалды.