Түркі мифологиясындағы Жалмауыз кемпірдің эпикалық шығармалардағы сипаты

2024

Полный текст Открытый доступ: Gold Метаданные (CSL-JSON)
DOI 10.31489/2024ph2/155-162
Достоверность данных 70 средняя
Как считается эта оценка

Складывается из проверяемых признаков самой записи: есть ли у статьи DOI, сколько независимых источников подтвердили её данные, заполнены ли обязательные поля и насколько свежо последнее подтверждение. Снижают оценку расхождения между источниками и отсутствие идентификатора. Значение от 80 означает, что запись опубликована без дополнительной проверки; от 60 до 79 — что она опубликована с пониженной достоверностью и ручная проверка желательна. Запись, выверенную редактором вручную, пересчёт не опускает ниже 90. Это оценка наших данных о статье, а не оценка самой статьи.

Аннотация

Жалмауыз кемпірдің бейнесі көп жағдайда түркі халықтарының эпикалық ертегілерінде кездеседі. Түркі халықтарының ауызша фольклорының ерекше жанры — ертегілердің сюжеті сан алуан. Таза ертегілермен қатар ертегінің өзі мен ертегінің арасында аралық орынды алатын шежірелік, топонимикалық, космогониялық ертегілер, аңыздар мен мифтер бар. Адамзат баласын сюжеті мүлдем ерекше «Жалмауыз кемпір» сынды жұмбақ, зұлымдық жаратылыстардың бейнесін қолдану арқылы қызықты желіге құрылған эпикалық туындылар ерекше қызығушылық тудырады. Осыған орай, аталмыш мақалада түркі мифологиясындағы Жалмауыз кемпірдің эпикалық шығармалардағы бейнесін талдау мәселесі қамтылып, эпикалық түркі ертегілерінің демонологиялық бейнесіне айналған Жалмауыз образының өзіндік ерекшеліктері талданды. Жүргізілген зерттеулердің негізінде авторлар тарапынан «Жалмауыз кемпір» ұғымының теориялық мәні ұсынылған, түркі мифологиясындағы «Жалмауыз кемпір» ұғымының шығу тарихы тұжырымдалған, демонологиялық бейнелердің түркі танымындағы орны көрсетілген, қазақ және қырғыз халықтарының эпикалық ертегілеріндегі Жалмауыз кемпір бейнесіайқындалды.