Abstract
Мақалада сұйық тыңайтқышты топырақ астына енгізуге арналған топырақ өңдеу пышағының тарту кедергісін анықтау мақсатында жүргізілген эксперимент нәтижелері баяндалған. Эксперименттер тығыздығы әртүрлі болған екі топырақ арнасында жүргізілді. Эксперимент нәтижесінде қопсытуға дейінгі тығыздығы 1370–1420 кг/м3, ал қаттылығы 3–4 кг/м2 болған топырақта кесу жиегінің бұрышы 27°–45° болған пышақтар жұбының 0,1–0,12 м тереңдіктегі таза тарту кедергісі 0,156–0,188 кН, ал 0,22–0,24 м тереңдіктегі тарту кедергісі 0,89–1,1 кН болды. Қопсытуға дейінгі тығыздығы 1,480–1,530 кг/м3 ал қаттылығы 8–14 кг/м2 болған екінші арнада 2,4 км/сағ жылдамдықпен қозғалған пышақтар жұбының толық саппен алғандағы тартуға кедергісі 0,1–0,13 м тереңдікте 1,60–1,8 кН, ал 0,22–0,24 м тереңдікте 2,30–2,44 кН болды. Сонда пышақтар жұбының таза тартуға кедергісі 0,4–0,54 кН құрады. Жалпы, пышақтың таза кедергісі төмен, ал кесу жиегі бұрышының кедергіге әсері айтарлықтай жоғары емес (8–10%). Эксперимент кезінде пышақтың таза кедергісінің 60–70 пайызын дерлік өңдеу тереңдігі мен топырақтың қаттылығы құрайтыны белгілі болды. Мақалада анықталған деректер далалық тәжрибені жоспарлауда маңызды.