Мемлекеттік басқару жүйесінде ақылды қалаларға тән киберқауіпсіздіктің өзекті мәселелері

2025

Closed access Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.55871/2072-9847-2025-68-3-125-138
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Бұл мақала ақылды қалаларды мемлекеттік басқарудағы киберқауіпсіздік мәселелерін қарастырады. Зерттеудің мақсаты – ақылды қалаларды мемлекеттік басқарудағы киберқауіпсіздікді дамытудың шешімдерін зерттеп және талдап, олардың заманауи киберқауіптерге қарсы тұрудағы ең тиімді жолын анықтау болып табылады. Зерттеу барысында киберқауіпсіздікті қамтамасыз етудегі заманауи тәсілдер, соның ішінде ақпараттық қауіпсіздік стратегиялары, мемлекеттік және жеке сектор арасындағы ақпарат алмасу платформалары, жасанды интеллект технологияларын қолдану, сондай-ақ білікті кадрларды даярлау маңыздылығы жан-жақты талданды. Зерттеу әдістемесіне ғылыми деректерді талдау мен синтездеу, салыстырмалы талдауы, сондай-ақ киберқауіпсіздік және мемлекеттік басқару саласындағы сараптамалық, эмпирикалық сауалнама жүргізу әдістерін қамтиды. Сауалнама нәтижелері көрсеткендей, респонденттердің басым бөлігі киберқауіптерге қарсы тұрақтылықты арттыруда мемлекеттік органдар мен жеке сектор арасындағы тиімді ақпарат алмасуды негізгі фактор деп есептейді. кибершабуылдарды ерте анықтау, тұрғындарды ақпараттандыру және үзіліссіз мониторинг жүргізу арқылы қауіпсіздікті қамтамасыз етудің негізгі элементтері ретінде қарастырылады. Ақылды қалаларды мемлекеттік басқарудағы киберқауіпсіздікті қалыптастырудағы негізгі қиындықтар, сондай-ақ қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі адам факторының рөлі екінші реттік мәліметтер базасының көмегімен қарастырылады. Зерттеу нәтижесі киберқауіпсіздік саласындағы саясатты жетілдіруге, тиімді басқару шешімдерін қабылдауға және қауіпсіз, сенімді «ақылды қала» экожүйесін қалыптастыруға үлес қосады. Сонымен қатар, экономикалық тиімділік көзқарасынан мемлекеттік жүйелердің кибершабуылдарға төзімділігін арттыра алатын болашақ трендтерге ерекше назар аударылады. Оған қоса зерттеудің соңында нәтижелер мен талдауларға сүйене отырып Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқаруына киберқауіпсіздікді дамыту бойынша ең тиімді шешімдер ұсынылды.