ТАНЫМ ТЕОРИЯСЫ ЖӘНЕ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚ

2024

Full text Open access: Gold Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.59102/kufil/2024/iss4pp276-287
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Біз білеміз, қазіргі білім беру жүйесінің мақсаты – алған білімін өмір қажетіне жарата алатын, өзгермелі заманда өзін қоршаған ортада өзін-өзі көрсете алатын құзыреттілігі жоғары функционалдық сауатты тұлға қалыптастыру. Осы орайда мақалада жаңартылған білім мазмұнының методологиялық негізіне сай мектепте оқытылатын кез-келген пән оқушының өмірлік қажеттілігіне жарайтындай танымдық сипатта оқытылуы керек екендігі сөз болады. Сонымен қатар адам болмысына тән сана, білім, ақыл, мәдениет, рухани байлық сияқты қасиеттер танымның жан-жақтылығына жататындығы айтылады. Әрі ол философия ілімінде «таным теориясына» берілген анықтамамен дәйектеледі. Ал оқушы тұлғаның таным көкжиегінің дамуының басты кілті – тіл екендігі белгілі. Осы орайда мақалада мектепте оқытылатын қазақ тілі пәнінің әлеуметтік мәнінің зор екендігі, сондықтан да оның білімдік қызметі, танымдық қызметі, коммуникативтік қызметі теориялық тұрғыда танымдық сипатта оқытылу керек екендігі сөз болады. Әрі тілді таным теориясы тұрғысында оқытудың міндеттері аталады. Қазақ тілін таным теориясына сай оқытуға кіретін мәселелерге әрі оның тиімділігіне тоқталынады. Мақалада тіл – пішін мен мазмұн бірлігінен тұратын тілдік құралдардың өзара байланысу әрекетінен құралған әмбебап құбылыс екендігін айта келіп, «сөз» коммуникативтік ең басты тілдік единица екендігі әрі оның атауыштық әрі танымдық қызмет атқаратындығы сөз болады. Осы орайда сөзді сөз тіркесі, сөйлем, мәтін түзуде функционалдық тұрғыдан сауатты қолдана білу үшін тұлға сөз семантикасын терең түсіне білуі керек екендігі айтылады. Әрі бұл мәселе синонимдерді оқытуда оның семантикалық ерекшелігін таныта оқыту керектігімен дәйектеледі.