Abstract
Мақалада араб мәдениетімен тығыз байланыста қалыптасқан түркі әдебиетінің негізгі тақырыптық өзегі ретінде Алланы мадақтау және пайғамбарды дәріптеу дәстүрі жан-жақты қарастырылады. Бұл үрдіс тек діни сипатпен шектелмей, көркемдік, эстетикалық және дүниетанымдық бағыттарды да айқындайтыны көрсетіледі. Сонымен қатар араб-қазақ, парсы-қазақ және жалпы шығыс әдебиеті мен қазақ әдебиетінің өзара байланысы сараланып, шығыс сюжеттерінің қазақ әдебиетіне тигізген ықпалы талданады. Шығыс классиктері – Фирдоуси, Низами Гянджеви, Сағди, Алишер Науаи шығармаларының қазақ қиссаларына әсері ғылыми еңбектер негізінде дәйектеледі. Сондай-ақ, мол мұра қалдырған Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы шығармашылығы мен әлем әдебиеті арасындағы үндестік пен дәстүр сабақтастығы қарастырылады. Мақалада осы бағыттағы зерттеулер тарихы сараланып, мифтік аңыздардың әлем әдебиетіндегі рөлі мен назира дәстүрінің қазақ әдебиетіне ықпалы ғылыми тұрғыда негізделеді. Сонымен бірге әдеби ықпалдастықтың көркемдік тәсілдері, поэтикалық образдар жүйесі мен идеялық мазмұны кеңінен талданып, олардың ұлттық әдебиеттің дамуына қосқан үлесі айқындалады. Зерттеу нәтижелері әдеби байланыстардың тарихи сабақтастығын терең түсінуге мүмкіндік береді. Бұл тұжырымдар болашақ ғылыми ізденістерге бағыт-бағдар береді. Ғылыми маңызы ерекше деп бағаланады.