Қазақстандағы балалардың ақпараттық қауіпсіздігі және кибербуллинг: құқықтық қамтамасыз ету және профилактика тетіктері

2026

Closed access Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.63546/3005-2246.2026.14.2.012
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Бұл зерттеуде Қазақстандағы балалардың ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету, буллинг және кибербуллингтің алдын алу тетіктері құқықтық және профилактикалық тұрғыдан талданады. Цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы жағдайында кәмелетке толмағандардың интернет кеңістігіндегі құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау өзекті бағыттардың біріне айналып отыр. Осы тұрғыда зерттеу материалы ретінде ұлттық заңнаманың негізгі тетіктері, отандық және шетелдік ғылыми еңбектер, сондай-ақ өңірлік зерттеулердің жинақталған деректері пайдаланылды. Әдістемелік негізге теориялық талдау мен синтез, салыстырмалы-құқықтық талдау және контент-талдау тәсілдері алынды. Зерттеу нәтижелері Қазақстандағы балалардың ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету және кибербуллингтің алдын алу мәселесі бір ғана саланың шеңберінде қарастырылмайтынын, оның құқықтық, институционалдық және қоғамдық-коммуникациялық қырларды қамтитын кешенді сипатқа ие құбылыс екенін айқындады. Сондай-ақ кибербуллингтің интернет-коммуникация жағдайында анонимдік пен жариялылық әсерінен күшейетіні, ал тиімді профилактика құқықтық нормалармен қатар мектеп, отбасы және медиа субъектілерінің үйлесімді әрекетіне тәуелді екені көрсетілді. Мақалада цифрлық сауаттылықты жүйелі түрде дамыту қажеттігі жөнінде ұсыныстар беріледі. Ұсынылған қағидаттар құқық қорғау және білім беру ұйымдары үшін қолданбалы нұсқаулық ретінде пайдаланылып, балаларға көрсетілетін құқықтық және психологиялық көмектің қолжетімділігін арттыруға бағытталған. Зерттеу қорытындылары қауіпсіз цифрлық орта қалыптастыру бойынша ведомствоаралық өзара іс-қимылды күшейту қажеттігін негіздейді.