Қазақстанның оқу бағдарламалары негізінде мектеп географиясында тұрақты даму білімін қалыптастырудың мазмұндық-әдістемелік моделі

2026

Full text Open access: Gold Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.59941/2960-0642-2026-1-106-122
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Мақалада Қазақстан Республикасындағы мектеп географиясында тұрақты дамуды оқытудың мазмұндық және әдістемелік ерекшеліктері қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі жаһандық экологиялық және әлеуметтік экономикалық сын-қатерлер жағдайында білім беру үдерісіне тұрақты даму қағидаттарын интеграциялау қажеттілігімен айқындалады. Зерттеудің мақсаты – оқу бағдарламаларын және педагогикалық тәсілдерді талдау негізінде тұрақты дамуды оқытудың мазмұндық-әдістемелік моделін әзірлеу және оны теориялық тұрғыдан негіздеу. Әдіснамалық негіз ретінде 5–11 сыныптарға арналған оқу бағдарламаларына контент-талдау, салыстырмалы және жүйелік талдау жүргізілді. Сондай-ақ нормативтік-құқықтық және стратегиялық құжаттар қарастырылды.Зерттеу нәтижелері тұрақты даму компоненттерінің құрылымында дисбаланс бар екенін көрсетті: экологиялық аспект басым болып, әлеуметтік және экономикалық компоненттердің интеграциясы жеткіліксіз деңгейде жүзеге асырылған. Сонымен қатар мазмұнның сабақтастығының жеткіліксіздігі, әсіресе 7–9 сыныптарда «мазмұндық үзіліс» (content gap) құбылысының байқалуы анықталды. Мазмұн мен оны іске асыратын педагогикалық әдістер арасындағы сәйкессіздік тұрақты даму құзыреттерін қалыптастыру тиімділігін төмендететіні айқындалды.Мақалада мазмұн, оқыту әдістері және күтілетін нәтижелер арасындағы өзара байланысты қамтамасыз ететін авторлық мазмұндық-әдістемелік модель ұсынылады. Зерттеудің практикалық маңыздылығы ұсынылған модельді мектеп географиясын оқыту тәжірибесінде қолдану арқылы білім алушылардың жүйелік ойлауын, экологиялық жауапкершілігін және әлеуметтік белсенділігін дамыту мүмкіндігімен айқындалады.