ҒҰМАР ҚАРАШ ЖӘНЕ ХХ ҒАСЫР БАСЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ӘДЕБИ ТІЛІ

2026

Full text Open access: Gold Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.59358/ayt.1913593
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Мақалада ХХ ғасыр басындағы өмірден өткен ақын, қоғам қайраткері, қазақ білімпазы Ғұмар Қараш шығармаларының тілі, сөз қолданыс ерекшеліктері қарастырылады. Ақын өлеңдері мен басқа да еңбектерінде кездесетін ерекше қолданыстағы зат есімдер, сын есімдер, етістіктер, үстеулер мен жергілікті сөздер қазіргі әдеби тілдегі нұсқаларымен салыстырыла талданады. Сонымен қатар автор қолданысындағы ерекше тіркестер, мақал-мәтелдер мен теңеулер де талданады. Ғұмар Қараш шығармаларындағы қазіргі тілде қолданылмайтын немесе өте сирек қолданылатын көне, өнімсіз қосымшалар анықталады. Ақын еңбектеріндегі үшбу, ләкін, халбүки, уа, һәм, олар сияқты кітаби тіл элементтерінің қолданысы көрсетіліп, туысқан түрік тілдерінің әсері, лексикалық бірліктер мен грамматикалық тұлғалар туралы сөз болады. Қалам иесінің қолданған мақал-мәтелдері мен теңеулері, оның шығармаларындағы қазіргі әдеби тілде ұшыраса бермейтін ерекше тіркестер айқындалып, олардың мағыналары түсіндіріледі. ХХ ғасыр басындағы қазақ тілі дамуының кезеңдік келбеті, ақын тілінің ерекшеліктермен байланыстырыла сипатталады. Қарымды қаламгер, белгілі ақын Ғ.Қараш белсенді шығармашылық қызметі, әдеби мұрасы арқылы өткен ғасыр басындағы қазақ әдебиетінің, жазба әдеби тілінің дамуына үлес қосқан тұлға деген тұжырым жасалады.