Abstract
Бұл зерттеу Қазақстандағы толеранттық сананың қалыптасу үдерісінде ұлттық құнды-лықтардың құрылымдық және нормативтік рөлін мәдени-аксиологиялық парадигма аясында талдайды. Толеранттық бұл жұмыста әлеуметтік төзімділік формасы ретінде ғана емес, тарихи жадыға, мәдени кодтарға және нормативтік иерархияларға негізделген азаматтық субъектілік-тің институционалдық құрамдас өлшемі ретінде қарастырылады. Ұлттық құндылықтар статикалық дәстүр жиынтығы емес,көпэтносты қоғам жағдайында әлеуметтік интеграцияны реттейтін динамикалық нормативтік ресурс ретінде интерпретацияланады.Зерттеу теориялық талдауды университет студенттері арасында жүргізілген сауалнама деректерімен ұштастырады. Нәтижелерге сәйкес, респонденттердің 80,7%-ы толеранттылық ұғымымен таныс екенін көрсетсе, 89,4%-ы конфессияаралық бейбіт қатар өмір сүру мүмкін-дігін қолдайды. Алайда талдау декларативті келісім мен нақты әлеуметтік өзара әрекет көрсеткіштері арасында толық сәйкестік жоқ екенін анықтайды. Бұл құндылықтық қолдау әрдайым әлеуметтік арақашықтықтың қысқаруына немесе мәдениетаралық өзара ықпалдастықтың артуына алып келмейтінін білдіреді.Зерттеу толеранттық сананың орнығуы құқықтық реттеу тетіктерімен шектелмей, мәдени-аксиологиялық құрылымдар арқылы институционалдануы тиіс деген тұжырымды негіздейді. Ұлттық құндылықтарды білім беру және азаматтық саясатпен жүйелі ұштастыру әлеуметтік келісімді нығайтудың маңызды алғышарты ретінде қарастырылады.Ұлттық құндылықтарды плюралистік қоғамдағы толерантты көзқарастарды дамытумен байланыстыра отырып, зерттеу этносаралық және дінаралық келісімді нығайтудың мәдени негізделген стратегияларын ұсына отырып, тұжырымдамалық теория мен эмпирикалық түсінікті байланыстырады. Бұл тәсіл посткеңестік контексттердегі толеранттылық туралы академиялық түсінікті байытып қана қоймай, сонымен бірге Қазақстанда құндылыққа негізделген азаматтық бірегейлікті қалыптастыруға ықпал етеді.