ҚАЗАҚСТАН ҚОҒАМЫНДА ТОЛЕРАНТТЫҚ САНАНЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУДАҒЫ ҰЛТТЫҚ ҚҰНДЫЛЫҚТАРДЫҢ РӨЛІ

2026

Толық мәтін Ашық қол жеткізу: Hybrid Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.51889/2959-6270.2026.93.1.002
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Бұл зерттеу Қазақстандағы толеранттық сананың қалыптасу үдерісінде ұлттық құнды-лықтардың құрылымдық және нормативтік рөлін мәдени-аксиологиялық парадигма аясында талдайды. Толеранттық бұл жұмыста әлеуметтік төзімділік формасы ретінде ғана емес, тарихи жадыға, мәдени кодтарға және нормативтік иерархияларға негізделген азаматтық субъектілік-тің институционалдық құрамдас өлшемі ретінде қарастырылады. Ұлттық құндылықтар статикалық дәстүр жиынтығы емес,көпэтносты қоғам жағдайында әлеуметтік интеграцияны реттейтін динамикалық нормативтік ресурс ретінде интерпретацияланады.Зерттеу теориялық талдауды университет студенттері арасында жүргізілген сауалнама деректерімен ұштастырады. Нәтижелерге сәйкес, респонденттердің 80,7%-ы толеранттылық ұғымымен таныс екенін көрсетсе, 89,4%-ы конфессияаралық бейбіт қатар өмір сүру мүмкін-дігін қолдайды. Алайда талдау декларативті келісім мен нақты әлеуметтік өзара әрекет көрсеткіштері арасында толық сәйкестік жоқ екенін анықтайды. Бұл құндылықтық қолдау әрдайым әлеуметтік арақашықтықтың қысқаруына немесе мәдениетаралық өзара ықпалдастықтың артуына алып келмейтінін білдіреді.Зерттеу толеранттық сананың орнығуы құқықтық реттеу тетіктерімен шектелмей, мәдени-аксиологиялық құрылымдар арқылы институционалдануы тиіс деген тұжырымды негіздейді. Ұлттық құндылықтарды білім беру және азаматтық саясатпен жүйелі ұштастыру әлеуметтік келісімді нығайтудың маңызды алғышарты ретінде қарастырылады.Ұлттық құндылықтарды плюралистік қоғамдағы толерантты көзқарастарды дамытумен байланыстыра отырып, зерттеу этносаралық және дінаралық келісімді нығайтудың мәдени негізделген стратегияларын ұсына отырып, тұжырымдамалық теория мен эмпирикалық түсінікті байланыстырады. Бұл тәсіл посткеңестік контексттердегі толеранттылық туралы академиялық түсінікті байытып қана қоймай, сонымен бірге Қазақстанда құндылыққа негізделген азаматтық бірегейлікті қалыптастыруға ықпал етеді.