Қазақ және қырғыз тілдеріндегі «нағашы» жұртқа қатысты туыстық атаулардың лингвомәдени ерекшеліктері және олардың білім беру үдерісінде қолданылу әлеуеті

2026

Full text Open access: Gold Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.59941/2960-0642-2026-1-203-217
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Қазіргі білім беру үдерісінде ұлттық құндылықтарды тіл арқылы меңгерту өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Осы тұрғыдан алғанда, туыстық атаулардың лингвомәдени мазмұнын оқыту олардың тәрбиелік және танымдық әлеуетін айқындауды қажет етеді. Мақаланың мақсаты – қазақ және қырғыз тілдеріндегі «нағашы» жұртқа қатысты туыстық атаулардың лингвомәдени ерекшеліктерін анықтау және оларды орта білім беру мазмұнында қолдану мүмкіндіктерін көрсету. Зерттеу барысында салыстырмалы-тарихи, лексика-семантикалық, этнолингвистикалық және паремиологиялық талдау әдістері қолданылды. Нәтижесінде екі тілдегі туыстық атаулардың ортақ түркілік негізден бастау алатыны, алайда олардың семантикалық және функционалдық ерекшеліктері бар екені анықталды: қазақ тілінде «нағашы» ұғымы жинақтаушы сипатқа ие болса, қырғыз тілінде «тай» компоненті арқылы нақтыланған жүйе қалыптасқан. Сонымен қатар бұл атауларды мектеп бағдарламасында қолдану білім алушылардың ұлттық дүниетанымын қалыптастыруға ықпал ететіні негізделді. Қорытындысында туыстық атауларды метатанымдық тұрғыдан оқытуға негізделген модель ұсынылып, оны орта білім беру үдерісінде тиімді қолдану жолдары айқындалды.