Міржақып Дулатұлының көркем образ поэтикасы

2025

Full text Open access: Gold Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.32523/2616-678x-2025-153-4-191-200
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Тарихи тұлғалар образын көркем шығармаға негіздеу барысында әрбір қаламгер, ақын-жазушы сол тұлғаның өмірімен, тарихи деректермен, кезең әдебиетімен толық танысады. Қазақ әдебиетінде Қазақ хандығы құрылып, соғыс жылдары ерлік көрсеткен батырлар образы, ХХ ғасырдағы елдің дамуы мен оқу-ағарту шаралары барысында бой көтерген ұлы тұлғалар образы көркем туындыларда суреттеліп келеді. Мақалада Алаш қайраткері, ұлт-азаттық қозғалысының көрнекті өкілі, ақын әрі көсемсөз шебері Міржақып Дулатұлының көркем әдебиеттегі бейнесі жан-жақты талданады. Тарихи тұлғаның көркем әдебиеттегі болмысы мен қоғамдық қызметінің көрінісі әртүрлі қаламгерлер туындылары негізінде сараланады. Атап айтқанда, Ә.Тәңірбергенұлы, Ә.Найманбайұлы, М.Жұмабаев, С.Сейфуллин, М.Титақұлы, Б.Майлин, Т.Жұртбай, Ж.Әбдірәш, С.Тұрғынбекұлы және Е.Төлеубай сынды ақын-жазушылардың еңбектеріндегі Міржақып образына талдау жасалады. Кеңестік дәуірдегі бұрмаланған бейнелер мен тәуелсіздік кезеңіндегі шынайы әрі оң бағалаулар салыстырмалы түрде қарастырылады. Сонымен қатар, мақалада Міржақыптың «Оян, қазақ!» ұранының ұлттық санаға әсері, түрмедегі тағдыры, саяси қуғын-сүргін құрбаны ретіндегі бейнесі, поэзия мен драматургиядағы рухани келбеті терең ашылады. Қайраткердің көркем бейнесі арқылы ұлттық тарих, тәуелсіздік идеясы және тарихи әділеттілікке ұмтылыс айқындалады.