ОНТОЛОГИЯДАҒЫ ПӘНДІК БІЛІМНІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ

2025

Closed access Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.51889/2959-5894.2025.91.3.015
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Бұл мақалада Бұл мақалада информатика саласындағы алгоритмдік білімді формалды түрде көрсету және оны онтология түрінде модельдеу мәселесі қарастырылады. Зерттеудің негізгі мақсаты –алгоритмдерді құрылымдық түрде сипаттап, оларды ақпараттық жүйелерде, жасанды интеллект саласында және білім беру процесінде қолдануға бейімдеу. Зерттеу барысында әдіснамалық негіз ретінде онтологияларды жобалауда кеңінен танылған Protégé бағдарламасы және OWL (Web Ontology Language) тілі пайдаланылды. Онтологияны құру кезінде «Algorithm» негізгі класы алынып, оның ішкі кластар жүйесі анықталды: SortingAlgorithm, SearchingAlgorithm, GraphAlgorithm, OptimizationAlgorithm, CryptographicAlgorithm және MachineLearningAlgorithm. Сонымен қатар, hasComplexity, hasDataStructure, hasApplication, usesAlgorithmType, hasStep сияқты объектілік қасиеттер және hasName, hasTimeComplexity, hasSpaceComplexity, hasAuthor, hasYearIntroduced секілді мәліметтік қасиеттер енгізілді. Бұл қасиеттер алгоритмдердің тиімділігін, қолдану саласын және тарихи контекстін формалды түрде сипаттауға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері алгоритмдік білімді онтология негізінде жүйелеу олардың автоматты түрде өңделуін қамтамасыз ететінін көрсетті. Мұндай тәсіл оқу процесінде алгоритмдерді меңгеруді жеңілдетіп қана қоймай, сонымен қатар жасанды интеллект жүйелерінде, семантикалық вебте және интеллектуалды ақпараттық жүйелерде қолданудың тиімділігін арттырады. Осылайша, ұсынылған онтология информатикадағы білімді формалды сипаттау мен автоматтандырудың жаңа деңгейін көрсетіп, әрі қарай кеңейтуге және нақты пәндік салаларға бейімдеуге негіз қалайды.