ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАРДЫҢ САЯСИ ҚҰНДЫЛЫҚТАР ЖҮЙЕСІНІҢ ТРАНСФОРМАЦИЯСЫ: Р.ИНГЛХАРТТЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІНІҢ КОНЦЕПТУАЛДЫҚ ТАЛДАУЫ

2025

Closed access Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.51889/2959-6270.2025.91.3.010
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Қазіргі кезеңдегі жаһандану үрдісімен әлеуметтік-экономикалық өзгерістер мемлекеттермен қоғамдардың саяси құндылықтар жүйесіне айтарлықтай әсер етуде. Әсіресе, посткеңестік кеңістіктегі елдер үшін саяси мәдениетпен құндылықтық бағдарлардың трансформациясы өзекті зерттеу нысанына айналды. Қазақстандық қоғамның саяси құндылықтары да соңғы он жылдықтарда айтарлықтай өзгерістерге ұшырап, жаңа саяси шынайылыққа бейімделу процесін бастан кешіріп жатыр. Бұл мақалада Қазақстандағы саяси құндылықтар жүйесінің трансформациясымен азаматтық белсенділік деңгейі талданады. Зерттеу барысында 2011 және 2018 жылдары өткізілген World Values Survey (WVS) әлеуметтік сауалнамаларының және Фридрих Эберт қорының зерттеу нәтижелері пайдаланылды. Рональд Инглхарттың концептуалдық әдіснамасына сүйене отырып, қазақстандықтардың саяси құндылықтарындағы өзгерістермен олардың қоғамдағы көріністері бағаланды. Зерттеу нәтижелері Қазақстан қоғамындағы саяси құндылықтардың консервативтік сипатын көрсетеді, мұнда отбасылық құндылықтары, еңбекқорлық және әлеуметтік әділеттік басымдыққа ие. Саяси белсенділік көрсеткіштері төмен болғанымен, соңғы жылдары онлайн петициялардың саяси қатысу формасы ретінде дамуы байқалады. Жемқорлықпен күрес пен экономикалық өрлеу халық үшін негізгі басымдықтар болып анықталды.