Abstract
Ірі қара мал өсіру бағыты бойынша шұғылданатын сүт фермалары үшін жаңа туылған бұзаулардың диспепсиясы қазіргі уақытқа дейін ең өзекті мәселе болып табылады. Сондықтан бұзауларда асқазан-ішек ауруларының пайда болуына жол бермеуге бағытталған профилактикалық және емдік шараларды әзірлеу және қолдану жас төлдердің ағзасындағы иммунологиялық үрдістердің мәліметтеріне негізделуі керек, өйткені иммуноструктуралық гомеостаздың тұрақтылығы көбінесе жануарлар ағзасының телімсіз резистенттілігінің торшалық және гуморальды факторларының жағдайына байланысты болып келеді. Мақалада диспепсиямен ауыратын бұзаулар ағзасының телімсіз резистенттілігінің гуморальды және торшалық факторларының динамикасына дәрілік өсімдіктерден алынған препараттарды қолдану бойынша зерттеулердің нәтижелері келтірілген. Жүргізілген зерттеулердің нәтижелері негізінде дайындалған фитопрепараттардың бұзау ағзасын қорғаудың торшалық-гуморальдық механизмдеріне қуаттандырушы әсерін көрсетеді. Бақылау тобына қатысты фитопрепараттардың әсерінен қан сарысуы құрамындағы лизоцимдік, бактерицидтік, комплементтік және β-лизиндік белсендіктердің концентрациялары едәуір жоғарылайтындығы, сондай-ақ бұзаулардың қанның фагоцитарлық белсенділігінің сандық көрсеткіштерін арттыратындығы туралы деректер келтірілген. Фитопрепараттарды спирттті экстрактілер түрінде қолдану салыстырмалы түрде тиімді әдіс болатындығы дәлелденген . Ағзаны қорғаудың гуморальды және торшалық механизмдеріндегі оң өзгерістердегі анықталған заңдылықтар диспепсиямен ауыратын бұзауларда иммундық жүйенің теңгерімсіздігімен бірге жүретін иммундық тапшылығы бар деп айтуға негіз береді. Сондықтан дайындалған фитопрепараттардың әсері зерттелетін көрсеткіштердің едәуір артуымен сенімді түрде расталатын ағзаның метаболикалық үрдістерін биологиялық түрде реттеуге бағытталған.