ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ЭКОЖҮЙЕЛЕРДЕ ҮЙІРЛІ ШЕГІРТКЕЛЕРДІҢ ТАРАЛУ ДИНАМИКАСЫ

2024

Closed access Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.52578/2305-9397-2024-2-2-39-51
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Бұл мақалада Қазақстанның оңтүстік аймағында таралған үйірлі шегірткелерге жүргізілген мониторинг жұмыстарының нәтижелері көрсетілген. Жамбыл облысында үйірлі шегірткелердің үш түрі де кездеседі. Яғни, итальяндық шегіртке, азиялық ұшпа шегіртке және мароккалық шегіртке. Ал, Түркістан облысында тек қана азиялық ұшпа шегіртке және мароккалық шегірткесі табылды. Жамбыл облысында мароккалық шегірткенің тығыздығы жоғарылап 1 м2 7-9 данаға дейін жетіп, қоныстану көлемінің ұлғайғаны тіркелді. Ал, Түркістан облысында бұл зиянкестің қоныстану тығыздығы 1 м² жерде 10 данадан жоғары болды. Осылайша, Қазақстанның оңтүстік аймағында үйірлі шегірткелердің ішінде негізгі доминант мароккалық шегіртке екенін атап өтуге болады. Оның оңтүстік аймақта таралған барлық шегірткелер арасында үлесі 80% жоғары. Көпжылдық мәліметтерге талдау жасағанда зиянкестің қоныстану аумағы жыл сайын 100 мың гектардан асатынын бақылауға болады. Аса қауіпті зиянкеске қарсы мемлекеттік бюджет есебінен химиялық өңдеу жұмыстары жылда жүргізіледі. Алайда, қорғау шаралары жүйелі жүргізіліп жатқанымен зиянкесті толық жою мүмкін болмай тұр. Керісінше, климаттың өзгеруіне байланысты зиянкестің тіршілік ету арелы жыл санап артып келеді.