ҚАЗАҚСТАННЫҢ ОҢТҮСТІК АЙМАҒЫНДАҒЫ ЭКОЖҮЙЕЛЕРДЕ ҮЙІРЛІ ШЕГІРТКЕЛЕРДІҢ ТАРАЛУ ДИНАМИКАСЫ

2024

Жабық қол жеткізу Метадеректер (CSL-JSON)
DOI 10.52578/2305-9397-2024-2-2-39-51
Деректер сенімділігі 70 орташа
Бұл баға қалай есептеледі

Ол жазбаның өзінің тексерілетін белгілерінен құралады: мақаланың DOI-і бар ма, оның деректерін қанша тәуелсіз дереккөз растады, міндетті өрістер толтырылған ба және соңғы растау қаншалықты жаңа. Дереккөздер арасындағы алшақтық пен идентификатордың болмауы бағаны төмендетеді. 80-нен бастап мән жазбаның қосымша тексерусіз жарияланғанын, 60-тан 79-ға дейін — оның сенімділігі төмен күйде жарияланғанын және қолмен тексеру ұсынылатынын білдіреді. Редактор қолмен тексерген жазбаны қайта есептеу 90-нан төмен түсірмейді. Бұл — мақаланың өзіне емес, ол туралы деректерімізге берілген баға.

Аңдатпа

Бұл мақалада Қазақстанның оңтүстік аймағында таралған үйірлі шегірткелерге жүргізілген мониторинг жұмыстарының нәтижелері көрсетілген. Жамбыл облысында үйірлі шегірткелердің үш түрі де кездеседі. Яғни, итальяндық шегіртке, азиялық ұшпа шегіртке және мароккалық шегіртке. Ал, Түркістан облысында тек қана азиялық ұшпа шегіртке және мароккалық шегірткесі табылды. Жамбыл облысында мароккалық шегірткенің тығыздығы жоғарылап 1 м2 7-9 данаға дейін жетіп, қоныстану көлемінің ұлғайғаны тіркелді. Ал, Түркістан облысында бұл зиянкестің қоныстану тығыздығы 1 м² жерде 10 данадан жоғары болды. Осылайша, Қазақстанның оңтүстік аймағында үйірлі шегірткелердің ішінде негізгі доминант мароккалық шегіртке екенін атап өтуге болады. Оның оңтүстік аймақта таралған барлық шегірткелер арасында үлесі 80% жоғары. Көпжылдық мәліметтерге талдау жасағанда зиянкестің қоныстану аумағы жыл сайын 100 мың гектардан асатынын бақылауға болады. Аса қауіпті зиянкеске қарсы мемлекеттік бюджет есебінен химиялық өңдеу жұмыстары жылда жүргізіледі. Алайда, қорғау шаралары жүйелі жүргізіліп жатқанымен зиянкесті толық жою мүмкін болмай тұр. Керісінше, климаттың өзгеруіне байланысты зиянкестің тіршілік ету арелы жыл санап артып келеді.