«Бабырнама» жазба мұрасындағы мәтін байласымы

2024

Full text Open access: Gold Metadata (CSL-JSON)
DOI 10.31489/2024ph4/67-78
Data confidence 70 medium
How this score is calculated

It is built from checkable properties of the record itself: whether the article has a DOI, how many independent sources confirmed its data, whether the required fields are filled in, and how recent the latest confirmation is. Disagreement between sources and a missing identifier lower it. A value of 80 or above means the record was published without further checking; 60 to 79 means it is published at reduced confidence, with a manual check advisable. A record verified by an editor by hand is never pushed below 90 by a recalculation. This scores our data about the article, not the article itself.

Abstract

Тарихи және өмірбаяндық мәтіндер сол дәуірдің бейнесін, тұлғаларын, болған оқиғаларын суреттейді. Автор осы сипаттағы еңбектерді жазғанда өз ойларын субъективті және объективті шындықпен алмастырып келтіреді. Мәтінін түзгенде белгілі бір логикалық, жүйелілік, үйлесімдік байланысты сақтауға тырысады. Дәл осы тұрғыдан келгенде берілген мақаланың мақсаты — «Бабырнама» жазба мұрасындағы мәтін байласымын жүзеге асыратын құралдарды анықтап, олардың берілу жолдарын нақты мысалдар мен дәйектемелер арқылы келтіру. Сонымен қатар Бабырдың жазған мәтініндегі мағыналық бірізділік, тұтастық пен шынайы оқиғалар желісінің сипатталуы, көлемді және шағын мәтін ішіндегі сөйлемдер арасындағы байласым, мәтінаралық байласымның жаңа ойдың абзац арқылы танылатындығы қамтылады. Талданып отырған сөйлемдердің сол кезеңге тән ерекшелігі мен авторлық қолданысы көрсетіледі. Зерттеу нәтижесінде «Бабырнама» жазба мұрасының үш бөлімі бойынша мәтіндер тілдік талдауға алынып, мысалдардың қазақша аудармасы арқылы қазіргі қазақ тіліндегі мәтін байласымымен салыстырыла, Бабыр қолданған тілдік қолданыстар мен байласым құралдары атап өтілген.