ИСЛАМ ҚҰҚЫҚ ЖҮЙЕСІНДЕ НОРМАШЫҒАРУ ӘДІСНАМАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ МҰСЫЛМАН МІНЕЗ-ҚҰЛҚЫНА ӘСЕРІ

2026

Полный текст Открытый доступ: Gold Метаданные (CSL-JSON)
DOI 10.63546/3005-2246.2026.13.1.001
Достоверность данных 70 средняя
Как считается эта оценка

Складывается из проверяемых признаков самой записи: есть ли у статьи DOI, сколько независимых источников подтвердили её данные, заполнены ли обязательные поля и насколько свежо последнее подтверждение. Снижают оценку расхождения между источниками и отсутствие идентификатора. Значение от 80 означает, что запись опубликована без дополнительной проверки; от 60 до 79 — что она опубликована с пониженной достоверностью и ручная проверка желательна. Запись, выверенную редактором вручную, пересчёт не опускает ниже 90. Это оценка наших данных о статье, а не оценка самой статьи.

Аннотация

Бұл мақалада ислам құқығындағы нормашығару үдерісі (хукм) және оның мұсыл-манның құқықтық санасы мен мінез-құлқын қалыптастырудағы рөлі кешенді ғылыми-құқықтық тұрғыдан талданады. Зерттеу ислам құқығының теориялық негіздерін айқындай отырып, шариғат-тық норманың қалыптасу тетіктері мен әдіснамалық талаптарына баса назар аударады. Атап ай-тқанда, хукм ұғымының мәні, оның негізгі дереккөздері (Құран, Сүннет, ижма, қияс және қосымша дәлелдер), сондай-ақ норманың заңды әрі тұрақты түрде қалыптасуы үшін қажетті үш іргелі шарт – дереккөздерді терең білу, ижтихадқа қойылатын біліктілік талаптары және истидлял әдістері жан-жақты қарастырылады.Мақалада дәстүрлі ислам құқықтық мектептерінде қалыптасқан нормашығару жүйесінің тұрақтылық пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз етудегі маңызы айқындалып, осы әдіснамалық та-лаптарды елемеу нәтижесінде туындайтын құқықтық нигилизм мен девианттық мінез-құлықтың қоғам үшін қауіпті салдарлары көрсетіледі. Авторлар деструктивті діни ағымдардың құқықтық нор-маларды үстірт әрі дәлелсіз түсіндіруі қоғамдық тәртіпке, құқықтық санаға және діни тұрақтылыққа кері әсер ететінін негіздейді. Зерттеу нәтижелері ислам құқықтануының классикалық қағидаттарын сақтау қазіргі мұсылман қоғамында құқықтық тұрақтылық пен бейбіт өмірді қамтамасыз етудің маңызды шарты екенін дәлелдейді.