Abstract
Өңделген жердің сапасына ғылыми тұрғыдан көбірек көңіл бөлінгендіктен, оның коннотациясын жалпылау және когнитивті бейімділік кең таралған, бұл аймақтық өңделген жердің сапасын зерттеу мен бағалауға, сондай-ақ деректерді талдау мен өндеуде көптеге қиындықтар туғызады. Осы тұрғыдан, егістік жерлердің сапасына жүйелі және пәнаралық танымдық көзқарасты қалыптастырудің қажеттілігі туындайды. Сондықтан біз деректер тұрғысынан өңделген жер сапасының онтологиялық моделін, сонымен қатар егістік жерлердің сапасын қабылдаудың негізгі мазмұнын және төрт танымдық механизмді анықтадық. Біз егістік алқаптардың сапасын бірлесіп қабылдау, интеллектуалды өңдеу, диагностикалық бағалау және модельдеуді болжау сияқты әдістерді пайдаландық. Осы талдау шеңберін қолдана отырып, біз соңғы жылдардағы әдебиеттерге сәйкес өңделген жерлердің қызметін сипаттайтын көрсеткіштердің жиілігін анықтадық және Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданында өңделген жерлердің сапасының танымдық жүйесін анықтайтын шаруашылығында жерді пайдаланудың оңтайландыру онтологиялық модельді әзірледік. Зерттеу нәтижелері құрылымның күшті бейімделгіштікке, тиімділікке және ауқымдылыққа ие екенін көрсетті, бұл осы аймақтағы егістік алқаптардың сапасын бағалау бойынша қосымша зерттеулерге теориялық бағыт бере алады. Осы зерттеуде құрылған онтология үлкен деректер тұрғысынан жүйелер шеңбері егістік жерлердің сапасы туралы түсінікті тереңдетуге мүмкіндік берді.