Abstract
Introduction. Medical workers who work on a shift schedule belong to the group with one of the highest psycho-emotional burdens. They are at high risk of developing professional burnout: professional responsibility related to patients' lives, physical stress related to unnatural working conditions, highly intellectual stress related to new technologies in medicine. Numbers of studies have been carried out on both the psychological and physiological state of this group of medics, while in Kazakhstan the correlation of shift work mode and eating habits have not been studied. Aim of this literature review is to search for and analyze studies on the relationship between eating disorders and work patterns in medical workers. Search strategy: A literature search was performed in the PubMed, Cochrain, The Lancet databases. 323 published papers were found. The search strategy consisted of searching the databases using keywords: medical workers "eating disorders", "endogenous circadian system", "anxiety", "shift work disorders", "burnout", "dietary, eating habits, behavior", "Metabolic syndrome", "Sleep patterns of shiftworkers", "stress", "physicians". Duplicates and articles not related to the topic of the literature review were excluded. Of the remaining 122 articles, the following were excluded: Clinical trials, Meta-analysis, Randomized Controlled Trial (RCT), and Systematic review. Seventy-one articles were selected for the final review. Inclusion criteria: studied published articles on the dietary habits of medical workers working on a shift schedule, experiencing physical and psycho-emotional stress. Study type: Clinical trials, Meta-analysis, RCTs (Randomized controlled trials), Systematic review, articles published in 1st and 2nd quartile journals. Exclusion criteria: articles published in journals in the 3rd quartile and below. Results and Conclusions. The analysis of the available studies has allowed to reveal, that the doctors working on the shift schedule in the night shift have manifestations of shift work disorders (SWD), manifested by eating disorders, sleep disorders and circadian rhythms, risk of insulin resistance and metabolic syndrome development, hypertension, vigilance and fatigue disorders, burnout and chronic fatigue syndromes, suicides, changes in immune status and subsequent changes in gut microbiota, bad habits such as smoking, drinking alcohol, seizing problems.Summarizing the findings of the analyzed studies, the relationship between eating disorders and shift work regime in physicians is shown, consequently, the development of effective recommendations on nutrition and work organization is essential. Введение. Медицинские работники, работающие по сменному графику, относятся к группе с одной из самых высоких психоэмоциональных нагрузок, и находятся в условиях высокого риска развития профессионального выгорания: профессиональная ответственность, связанная с жизнью пациентов, физическое напряжение, связанное с неестественными условиями труда, высокоинтеллектуальное напряжение, связанное с новыми технологиями в медицине. Проведены множество исследований как психологического, так и физиологического состояния медиков, в то время как в Казахстане исследования по взаимосвязи сменного режима работы и пищевыми привычками не проводились. Цель: Поиск и анализ исследований по вопросу связи нарушений пищевого поведения и режима работы у медицинских работников. Стратегия поиска. Поиск литературы был осуществлен с использованием баз данных PubMed, Cochrain, The Lancet. Стратегия поиска заключалась в поиске в базах данных, по ключевым словам, таким как: «eating disorders», «еndogenous circadian system», «anxiety», «shift work disorders», «burnout», «dietary, eating habits, behavior», «Metabolic syndrome», «sleep patterns of shiftworkers», «stress», «physicians». Было найдено 323 статьи. Были исключены дубликаты и статьи, не относящиеся к теме литературного обзора. Из оставшихся 122 статей были исключены статьи, не соответствующие типу: Клинические исследования, Метаанализ, Рандомизированое контролируемое испытание (РКИ), Систематический обзор. Для финального обзора отобрано 71 статья. Критерии включения: исследовались опубликованные статьи о пищевых привычках медицинских работников, работающих по сменному графику, испытывающих физические и психоэмиоциональные нагрузки. Тип исследования: Клинические исследования, Метаанализ, Рандомизированое контролируемое испытание (РКИ), Систематический обзор, статьи, опубликованные в журналах, входящих в 1 и 2 квартили. Критерии исключения: статьи, опубликованные в журналы, входящие 3 квартиль и ниже. Результаты и выводы. Анализ имеющийхся исследований позволил выявить, что медицинские работники, работающие по сменному графику в ночную смену имеют проявления (расстройства посменной работы (SWD - shift work disorders), проявляющихся нарушением пищевого поведения, расстройством сна и циркадных ритмов, риском развития инсулинорезистентности и метаболического синдрома, повышением артериального давления, нарушением бдительности и переутомления, синдромами выгорания и хронической усталости, суицидами, изменением иммунного статуса и последующих изменений микробиоты кишечника, вредными привычкми, ткаими как курение, прием алкоголя, заедание проблем. Резюмируя выводы анализируемых исследований, показана связь между нарушениями пищевого поведения и режимом сменной работы у медицинских работников, вследствие чего крайне необходима разработка действенных рекомендаций по питанию и организации труда. Кіріспе. Ауысымдық кесте бойынша медицина саласындағы жұмыс істейтін қызметкерлері ең жоғары психоэмоционалды жүктемесі бар топқа жатады және пациенттердің өміріне байланысты кәсіби жауапкершілік, табиғи емес еңбек жағдайларымен байланысты физикалық стресс, медицинадағы жаңа технологиялармен байланысты жоғары интеллектуалдық стресс болғандықтан олардың арасында кәсіби шаршаудың даму қаупі жоғары. Бұл топтағы қызметкерлердің психологиялық және физиологиялық жағдайына көптеген зерттеулер жүргізілген. Қазақстанда ауысымдық жұмыс пен тамақтану тәртібінің байланысы туралы зерттеулер жүргізілмеген. Мақсаты: Осы әдеби шолудың мақсаты медицина қызметкерлердің тамақтану мен жұмыс режимінің бұзылуының байланысы туралы зерттеулерді іздеу және талдау. Іздеу стратегиясы: Мәліметтер PubMed, Cochrain, Lancet деген базалардан алынды. 323 мақала табылды. Іздеу "тамақтанудың бұзылуы", "эндогендік циркадиялық жүйе", "мазасыздық", "ауысымдық жұмыстың бұзылуы", "жану", "диета, тамақтану әдеті, мінез-құлық", "метаболикалық синдром", "ауысымдық жұмысшылардың ұйқысы", "стресс" медицина қызметкерлері кілт сөздерін іздеуден тұрады. Әдеби шолу тақырыбына қатысы жоқ телнұсқалар мен мақалалар алынып тасталды. Қалған 122 мақаланың ішінен типке сәйкес келмейтін мақалалар алынып тасталды: клиникалық сынақтар, мета-анализ, рандомизацияланған бақыланатын сынақ. Соңғы мақалаға 71 мақала таңдалды. Қосу критерийлері: ауысымдық кесте бойынша жұмыс істейтін, физикалық және психоэмоционалдық жүктемелерді бастан кешіретін медицина қызметкерлерінің тағамдық әдеттері туралы жарияланған мақалалар зерттелді. Зерттеу түрі: клиникалық зерттеулер, мета-анализ, Рандомизацияланған бақыланатын сынақ (РБС), жүйелі шолу, 1 және 2 квартиль журналдарында жарияланған мақалалар. Шеттету критерийлері: 3 квартиль және одан төмен журналдарда жарияланған мақалалар. Нәтижелер: Әдебиеттерге шолу көрсеткендей, медицина саласындағы жұмыс істейтін қызметкерлерінің тамақтанудың бұзылуы, ұйқының бұзылуы, инсулинге төзімділік пен метаболикалық синдромның даму қаупі, қан қысымының жоғарылауы, ұйқының жоғалуы мен циркадиялық ығысудың салдарынан сергектік пен өнімділіктің бұзылуы, шамадан тыс жұмыс, күйіп қалу синдромы және созылмалы шаршау синдромы, суицид, ұйқының бұзылуы салдарынан ішек микробиотасының өзгеруі және циркадиялық ырғақтар, темекі шегу, алкоголь, проблемаларды басу, иммундық жағдайдың өзгеруі сияқты жаман әдеттер. ауысым жұмысының бұзылуы, түнгі ауысымдағы жұмыстың созылмалы әсері. Қорытынды: Ауысым жұмысының медицина саласындағы жұмыс істейтін қызметкерлердің физикалық және психикалық денсаулығына үлкен әсерін ескере отырып, тамақтану және еңбекті ұйымдастыру бойынша ұсыныстар жасау үшін олардың денсаулығындағы өзгерістерді зерттейтін ұзақ және терең зерттеулер қажет.