Abstract
Введение. Важной характеристикой инфекционного заболевания, особенно вызванного новым патогеном, таким как SARS-CoV-2, является его тяжесть, конечной мерой которой является его способность вызывать смерть. Показатели смертности помогают нам понять тяжесть заболевания, выявить группы риска и оценить качество медицинского обслуживания. Цель исследования – изучить факторы риска развития неблагоприятного исхода у пациентов с COVID-19-ассоциированной пневмонией. Материал и методы. Был проведен ретроспективный анализ 292 медицинских карт стационарных больных с COVID-19-ассоциированной пневмонией (251 пациентов (86%) c подтвержденным случаем и 41 больных (14%) с вероятным случаем COVID-19), у которых был зарегистрирован летальный исход. Исследование проводилось по историям умерших пациентов, находившихся на стационарном лечении в ГКП на ПХВ «Городской инфекционный центр» города Астана в период с 2021 года по 2022 год. Статистическая обработка полученных данных проводилась методами описательной статистики. Количественные данные описывались с помощью медианы (Me) и нижнего и верхнего квартилей (Q1 – Q3), категориальные данные - с указанием абсолютных значений и процентных долей с помощью программы IBM SPSS Statistics 20.0 и Jamovi. Результаты и обсуждение. Проведенные исследования показали, что летальный исход у пациентов с COVID-19-ассоциированной пневмонией чаще регистрируется в старших возрастных группах (преимущественно у лиц старше 65 лет). Предикторами неблагоприятного исхода заболевания являются поздняя госпитализация (на 7-9 дней болезни госпитализировано 38,6% пациентов, на 10 день и более – 21,4% больных), тяжесть состояния при госпитализации (тяжелое течение было зарегистрировано у 66,7% пациентов, крайне тяжелое – у 33,3% больных), связанная с наличием осложнений уже на момент госпитализации на фоне тяжелых сопутствующих заболеваний. Отсутствие вакцинального статуса от COVID-19 также могло повлиять на возможность развития и тяжесть течения коронавирусной инфекции COVID-19. Основными причинами развития летального исхода при COVID-19 являются дыхательная недостаточность, тромбоэмболия легочной артерии, сепсис, острый респираторный дистресс синдром. Усугубляют течение COVID-19 инфекции сопутствующие заболевания, такие как артериальная гипертензия, хроническая сердечная недостаточность, нарушение ритма сердца, ожирение, сахарный диабет 2 типа. Лабораторными предикторами неблагоприятного исхода являются лимфопения, повышение скорости оседания эритроцитов (СОЭ), содержания С-реактивного белка (СРБ), интерлейкина-6 (ИЛ-6), Д-димеров и прокальцитонина (ПКТ). Степень выраженности этих изменений прямо пропорционально коррелировала с тяжестью течения болезни. Выводы: Факторами риска неблагоприятного исхода COVID-19-ассоциированной пневмонии являются пожилой возраст, поздняя госпитализация, тяжесть состояния и наличие осложнений на момент поступления пациентов в стационар на фоне тяжелой сопутствующей патологии. Тяжесть состояния и риск развития летального исхода был ассоциирован с выраженностью лимфопении, степенью повышения СОЭ, содержания СРБ, ИЛ-6, Д-димеров и прокальцитонина. Выявление и учет выше указанных факторов риска развития летального исхода позволит своевременно спрогнозировать возможность неблагоприятного течения болезни и скорректировать необходимые лечебные мероприятия для предупреждения возникновения осложнений, которые могут явиться причиной смерти. Introduction. An important characteristic of an infectious disease, especially caused by a new pathogen such as SARS-CoV-2, is its severity, the ultimate measure of which is its ability to cause death. Mortality rates help us understand the severity of the disease, identify risk groups, and assess the quality of medical care. Objective. To study the risk factors for the development of an unfavorable outcome in patients with COVID-19-associated pneumonia. Material and methods. A retrospective analysis was conducted of 292 medical records of inpatient patients with COVID-19-associated pneumonia (251 patients (86%) with confirmed cases and 41 patients (14%) with probable cases of COVID-19) who had a fatal outcome. The study was conducted based on the stories of deceased patients who were on inpatient treatment at the GCP at the City Infectious Diseases Center of Astana in the period from 2021 to 2022. The statistical processing of the obtained data was carried out using methods of descriptive statistics. Quantitative data were described using the median (Me) and lower and upper quartiles (Q1 – Q3), categorical data were described with absolute values and percentages using IBMSPSS Statistics 20.0 and Jamovi. Results and discussion. The conducted studies have shown that the fatal outcome in patients with COVID-19-associated pneumonia is more often registered in older age groups (mainly in people over 65 years of age). Predictors of an unfavorable outcome of the disease are late hospitalization (38.6% of patients were hospitalized for 7-9 days of illness, 21.4% of patients were hospitalized for 10 days or more), the severity of the condition during hospitalization (severe course was registered in 66.7% of patients, extremely severe – in 33.3% of patients), associated with the presence of complications already at the time of hospitalization against the background of severe concomitant diseases. The lack of vaccination status for COVID-19 could also affect the possibility of the development and severity of the course of the COVID-19 coronavirus infection. The main causes of death in COVID-19 are respiratory failure, pulmonary embolism, sepsis, and acute respiratory distress syndrome. Concomitant diseases such as hypertension, chronic heart failure, cardiac arrhythmia, obesity, and type 2 diabetes mellitus aggravate the course of COVID-19 infection. Laboratory predictors of an unfavorable outcome are lymphopenia, increased erythrocyte sedimentation rate (ESR), the content of C-reactive protein (CRP), interleukin-6 (IL-6), D-dimers and procalcitonin (PCT). The severity of these changes correlated directly with the severity of the disease. Conclusions: Risk factors for an unfavorable outcome of COVID-19-associated pneumonia are old age, late hospitalization, severity of the condition, and the presence of complications at the time of admission of patients to the hospital against the background of severe concomitant pathology. The severity of the condition and the risk of death were associated with the severity of lymphopenia, the degree of increase in ESR, the content of CRP, IL-6, D-dimers and procalcitonin. Identification and consideration of the above-mentioned risk factors for the development of a fatal outcome will make it possible to predict the possibility of an unfavorable course of the disease in a timely manner and adjust the necessary therapeutic measures to prevent the occurrence of complications that may cause death. Кіріспе. Жұқпалы аурудың маңызды сипаттамасы, әсіресе SARS-CoV-2 сияқты жаңа қоздырғыштан туындаған-оның ауырлығы, соңғы өлшемі оның өлімге әкелетін қабілеті. Өлім-жітім деңгейі аурудың ауырлығын түсінуге, қауіп топтарын анықтауға және медициналық көмектің сапасын бағалауға көмектеседі. Зерттеудің мақсаты - COVID-19-мен байланысты пневмониямен ауыратын науқастарда жағымсыз нәтиженің даму қаупінің факторларын зерттеу. Материал және әдістер. COVID-19-мен байланысты пневмониямен ауыратын 292 cтационарлық науқастардың медициналық картасына ретроспективті талдау жүргізілді. Оның ішінде COVID-19 расталған жағдайымен 251 пациент (86%) және өлім-жітім тіркелген COVID-19 ықтимал жағдайымен 41 науқас (14%) анықталды. Зерттеу 2021 жылдан 2022 жылға дейінгі кезеңде, Астана қаласының "Қалалық Инфекциялық Орталығы" ШЖҚ МКК-де стационарлық емделуде болған, соңы өлімге алып келген пациенттердің тарихы бойынша жүргізілді. Алынған деректерді статистикалық өңдеу, сипаттамалық статистика әдістерімен жүргізілді. Сандық деректер медиана (Me), төменгі және жоғарғы квартильдер (Q1 – Q3), категориялық деректер - IBMSPSS Statistics 20.0 және Jamovi бағдарламалары арқылы абсолютті мәндер мен пайыздық үлестермен сипатталды. Нәтижелер және талқылау. Жүргізілген зерттеулер COVID-19-мен байланысты пневмониямен ауыратын науқастарда өлім-жітім егде жастағы топтарда (негізінен 65 жастан асқан науқастарда) жиі тіркелетінін көрсетті. Аурудың қолайсыз нәтижесінің болжаушылары кеш ауруханаға жатқызу болып табылады (аурудың 7-9 күнінде науқастардың 38,6%, 10 немесе одан да көп күнінде-21,4% ауруханаға жатқызылған), науқастардың ауруханаға түскен кезіндегі жағдайының ауырлығы (пациенттердің 66,7% – ауыр жағдайда, ал 33,3% - өте ауыр жағдайда тіркелген), ауруханаға түсу кезіндегі асқынулардың болуына байланысты және ауыр қатар жүретін аурулардың аясында. Науқастардың COVID-19-ға қарсы вакцина алмауы, COVID-19 коронавирустық инфекциясының дамуына және ауырлығына да әсер етуі мүмкін. COVID-19 кезінде өлімнің дамуының негізгі себептері, тыныс алу жеткіліксіздігі, өкпе эмболиясы, сепсис, жедел респираторлық дистресс синдромы болып табылады. Артериялық гипертензия, созылмалы жүрек жеткіліксіздігі, жүрек ырғаңының бұзылуы, семіздік, 2 типті қант диабеті сияқты қатар жүретін аурулар COVID-19 инфекциясын ауырлығын күшейтеді. Қолайсыз нәтиженің зертханалық болжаушылары лимфопения, эритроциттердің шөгу жылдамдығының жоғарылауы (СОЭ), С-реактивті ақуыз (СРБ), интерлейкин-6 (IL-6), Д-димер және прокальцитониннің (ПКТ) жоғарылауы болып табылады. Бұл өзгерістердің ауырлығы, аурудың ауырлығымен тікелей пропорционалды түрде байланысты болды. Қорытындылар: COVID-19-мен байланысты пневмониясының қолайсыз нәтижесінің қауіп факторлары егде жас, кеш ауруханаға жатқызу, жағдайдың ауырлығы және ауыр қатар жүретін патология аясында, пациенттер ауруханаға түскен кезде асқынулардың болуы болып табылады. Жағдайдың ауырлығы және өлімнің даму қаупі лимфопенияның ауырлығымен, эритроциттердің шөгу жылдамдығының жоғарылау дәрежесімен, С