Abstract
Введение. В Казахстане находится 14% мировых запасов урана, что составляет почти 88% мирового производства в 2013 году. Предыдущие исследования показывают, что уровни мощности дозы гамма-излучения внутри и снаружи помещений и концентрации радона в этом районе превышают допустимые пределы. Текущие исследования оценивают влияние хранилищ радиоактивных отходов урана на эпидемиологию рака в близлежащих районах. Материалы и методы. В исследование были включены критические и контрольные зоны. В критической зоне оказались города Аксу, Кварцитка, Заводской, Шантобе и Степногорск, расположенные менее чем в 5 км южнее хвостохранилища Гидрометаллургического комбината, а в контрольной группе – Аккольский район в 90 км от хранилища радиоактивных отходов. Данные получены из Электронного регистра онкологических больных Республики Казахстан. Полученные результаты. Всего за период с 2001 по 2015 год было зарегистрировано 2271 случай рака. Распространенность злокачественных новообразований в основной группе составила 35,02 на 1000 населения против 26,4 на 1000 человек в группе контроля (χ2 = 23.9, p = 0.00). Распространенность онкологических заболеваний среди населения женского пола, проживающего в зоне действия хранилищ радиоактивных отходов составила 17,55 на 1000 населения и так же была статистически значимо выше данного показателя в группе контроля – 12,88 (χ2 = 14.3, p = 0.00). Заключение. В целом исследование свидетельствует о негативном влиянии хвостохранилища гидрометаллургического комбината на окружающую среду и возникновение раковых заболеваний. Introduction. Kazakhstan holds 14% of the world's uranium reserves, accounting for almost 88% of world production in 2013. Previous studies indicate that indoor and outdoor gamma dose rates and radon concentrations in the area exceed acceptable limits. Current research is evaluating the impact of uranium radioactive waste storage facilities on cancer epidemiology in nearby areas. Materials and methods. The study included critical and control zones. The critical zone included the cities of Aksu, Kvartsytka, Zavodskoy, Shantobe and Stepnogorsk, located less than 5 km south of the tailings of the Hydrometallurgical Plant, and in the control group - Akkolsky district, 90 km from the storage of radioactive waste. Data obtained from the Electronic Register of Cancer Patients of the Republic of Kazakhstan. Results. A total of 2,271 cases of cancer were reported between 2001 and 2015. The prevalence of malignant neoplasms in the main group was 35.02 per 1000 population versus 26.4 per 1000 people in the control group (χ2 = 23.9, p = 0.00). The prevalence of oncological diseases among the female population living in the area of action of radioactive waste storage facilities was 17.55 per 1000 population and was also statistically significantly higher than this indicator in the control group - 12.88 (χ2 = 14.3, p = 0.00). Conclusion. In general, the study indicates the negative impact of the tailings of the hydrometallurgical plant on the environment and the occurrence of cancer. Кіріспе. Қазақстанда уранның әлемдік қорының 14% - ы бар, бұл 2013 жылы әлемдік өндірістің 88% құрайды. Алдыңғы зерттеулер үй ішіндегі және сыртындағы гамма-сәулелену дозасының қуат деңгейлері мен аймақтағы радон концентрациясы рұқсат етілген шектен асып түсетінін көрсетеді. Ағымдағы зерттеулер уранның радиоактивті қалдықтарын сақтаудың жақын маңдағы қатерлі ісік эпидемиологиясына әсерін бағалайды. Материалдар мен әдістер. Зерттеуге негізгі және бақылау аймақтары енгізілді. Негізгі аймақта гидрометаллургия комбинатының қалдық қоймасынан оңтүстікке қарай 5 км қашықтықта орналасқан Ақсу, Кварцитка, Заводская, Шантөбе және Степногорск қалалары, ал бақылау тобында радиоактивті қалдықтар қоймасынан 90 км қашықтықта Ақкөл ауданы болды. Деректер Қазақстан Республикасының онкологиялық аурулардың электрондық тіркелімінен алынды. Алынған нәтижелер. 2001-2015 жылдар аралығында барлығы 2271 қатерлі ісік ауруы тіркелді. Негізгі топтағы қатерлі ісіктердің таралуы бақылау тобындағы 1000 адамға шаққанда 26,4-ке қарсы 1000 тұрғынға шаққанда 35,02 құрады (σ2 = 23.9, p = 0.00). Радиоактивті қалдықтарды сақтау аймағында тұратын әйел тұрғындар арасында онкологиялық аурулардың таралуы 1000 тұрғынға шаққанда 17,55 құрады және бақылау тобындағы осы көрсеткіштен статистикалық тұрғыдан айтарлықтай жоғары болды – 12,88 (σ2 = 14.3, p = 0.00). Қорытынды. Жалпы, зерттеу гидрометаллургиялық комбинаттың қалдық қоймасының қоршаған ортаға теріс әсерін және қатерлі ісік ауруларының пайда болуын көрсетеді.