Abstract
Әрұлттың, әрэтностың, әрқоғамныңалуандылығынақарамастаноларбірегейерекше, ғаламдықұнды, құндылықтардыңасылы. Қарыз/Парызконцептісіарқылыұлттыңғаламдықбейнесін, этностыққағидаларын, этностыңкӛнеденсақталғанӛмірсүрутәртібін, ӛмірдіңмәнінедегенкӛзқарасын, ұлттықмінез-құлықты, тәрбиені, стереотипті, ұлттықкогнитивтікжүйеніанықтауғаболады. Этнолингвистиканыңтүпкімазмұнындаұлттықмәдениет, этно-стықерекшелік, ұлттықтілдіңонтологиясы, ғаламдағыұлттардыңалуандылығы, ерекшелігіжатыр. Тілдікқарым-қатынастаәрұлттыңӛзінетәнэтномәдениетіпенэтнопсихологиялықерекшелігібайқалады, соныменқатар, ӛзараұқсасэлементтерідекӛріністабады. Осығанбайланыстығалымдардыңпікірлерінсалыстыракелетілдегімәдениетұлттыңтарихынанегізделедідептұжырымдайаламыз. Оғанбірмысалкелтірсек, жершарындағыхалықаралыққатынастілі–ағылшынтіліболыпсаналады. Тіпті, біршамабатыспеншығысмемлекет-теріндеағылшынтілітүпнегізгітіл, қалабердімемлекеттіктіл, ұлттықтілболыпсаналады. Алайда, әрелдіңағылшынтіліндеәртүрлыкодталғанмәдениетбар, бірағылшынтіліндеба-тыспеншығысболмысыбар, араласқанболмыстабар. Әдістемебӛліміндебірнешеұлттар-дыңтіліндегі«қарызбенпарыз» концептісінталдауғатырыстық. Олардыңӛзараерекшелік-теріменқұндылықтарыдаанықталды. Ғаламныңмәденикӛрінісіжекебірұлттыңаксиоло-гиясытӛңірегіндеқаралмайды, керісіншежершарындақаншаұлтболса, солардыңәрқай-сысыныңерекшелігіменұқсастықтарынқарауарқылыортақ«қарызбенпарыз» құнды-лығыныңсемантикасынтабу, барлықұлтқатеңадамзаттықаксиологияныайқындауарқылығаламныңмәдениахуалынанықтауғаболады. Осымақаладасәлдеболса, адамзатқаортақпарыздық/қарыздыққағидалардықозғайалдықдепойлаймыз.