Abstract
Қазақстанда жыл сайын шамамен 5-7 миллион тонна ластаушы заттар түзіледі, оның шамамен үштен бірі көлікпен байланысты. Сонымен қатар, Қазақстанның қалалық су алаптарындағы атмосфералық ауаның ластануы металлургиялық, мұнай өңдеуші және химия өнеркәсібі кәсіпорындарының, көлік құралдары мен теміржол көлігінің ластаушы заттардың шығарындыларынан туындайды. Көлік құралдары шығаратын улы заттар жердің атмосферасына, су айдындарына, топырақ пен биосфераға кері әсерін тигізеді. Қазіргі уақытта автомобиль қозғалтқышы бір килограмм бензинді жағу кезінде шамамен 3 кг атмосфералық оттегін жұмсайды. Әрбір автомобиль сағатына 60 м3 газ бөлсе, жүк көлігі 120 м3 газды бөледі. Бұл заттар тірі организмдер үшін өте қауіпті және мәселенің шешімі бола алады. Бұл жұмыстың мақсаты қазіргі заманғы бағдарламалау тілдері мен соңғы есептеу технологияларын пайдалана отырып, автомобиль бейтараптандырғыштарындағы тасымалдау процестерін математикалық және сандық модельдеу болып табылады. Мұндай мәселелерді шешу көліктердің пайдаланылған газдар мәселесін шешуге ерекше үлес қосады. Пайдаланылған газдарды тазарту міндеті автомобиль конвертерлеріндегі пайдаланылған газдардың каталитикалық тотығуын зерттеу болып табылады. Математикалық модель – дифференциалдық теңдеулер жүйесі. Бұл теңдеулер жүйесі автомобиль түрлендіргішіндегі компьютердің көмегімен шешіледі.