Abstract
Сапасыз және жалған дәрі-дәрмектердің таралуы пандемия ретінде сипатталады және оның денсаулық сақтау мен әлеуметтік-экономикалық жағдайларға, әсіресе табысы төмен және орташа елдерде өте ауыр зардаптары жақсы құжатталған. Аталған мәселені тиімді шешу үшін әртүрлі географиялық аймақтарда, жеткізу тізбегінің әртүрлі бөліктерінде және әртүрлі дәрілік түрлерде SF препараттарының таралуын сенімді бағалау өте маңызды. Мақсаты: Жарияланымдарды талдау және қол жетімді халықаралық дерекқорлар бойынша жалған дәрілік препараттардың таралу мәселелерін зерттеу. Зерттеу әдістері: Жүз елу бес мақала қосу критерийлеріне сәйкес келді, оның ішінде қажетті мәліметтерді алу кезеңінен өткен — 8 мета-талдау. Сипаттамалық талдау жүргізілді, себебі сандық, сапалық қорытындылар мен мәліметтер көп болды. Нәтижелер: Жалған және сапасыз дәрі-дәрмектер әлемдегі денсаулық сақтау мен экономикаға үлкен қауіп төндіреді. Мәселенің қазіргі сипатын егжей-тегжейлі сипаттау және географиялық орналасуы, дәрі-дәрмек кластары және дәрідәрмектерді талдау түрі бойынша білім шектеулерін анықтау мүмкін емес. Қорытынды: Жүйелік шолу нәтижесінде 195 мақала анықталып, оның 167-сі қарауға жіберілді. Қолмен іздеу арқылы қосымша 11 мақала қосылды, нәтижесінде барлығы 155 жарамды мақала болды. Контрафактілі немесе сапасыз дәрідәрмектердің таралуының нақты көрсеткіштерін анықтау қиынға соғуы мүмкін және қол жетімді әдебиеттерде шектеулі елдер деңгейінде жоғары сапалы дәрілік зерттеулерді қажет етеді.