Abstract
Тиімді заңнама және дамыған елдердің тұтынушылардың құқықтарын қорғаудың табысты және құқық қолдану практикасы тұтынушылық құқықтық қатынастарды жаңғырту қажеттігі пісіп-жетілген мемлекеттердің ұлттық құқығына қабылдау үшін ең жақсы үлгі болып табылады. Бұл зерттеуде тұтынушылардың құқықтарын қорғаудың объективті жалпы әлемдік парадигмасын құру үшін құқықтық реттеудің тиімділігі әртүрлі деңгейдегі елдерді іріктеу қарастырылған. Тұтынушылардың құқықтарын қорғауды құқықтық реттеуді дамытудың әлемдік үрдістеріне сәйкес халықаралық-құқықтық стандарттар негізінде тұтынушылар қозғалысының жаһандануы туралы қорытынды жасалды: қазіргі заманғы мемлекеттердің ұлттық құқығының даму эволюциясы БҰҰ мен тұтынушылық құқықтық қатынастарды реттеу саласындағы аймақтық ұйымдардың заң шығару тенденцияларына байланысты екендігі дәлелденді. Мақалада Еуропалық одаққа мүше елдердің тұтынушылары неғұрлым қорғалған тұтынушылар санатына жататындығы туралы жалпыға бірдей танылған факт негізінде тұтынушылық құқықтық қатынастарды – осы аймақтық ұйымға мүше мемлекеттердің жалпы еуропалық/коммунитарлық құқығы және ұлттық құқығы деңгейінде қосарланған реттеу тетіктерінің тиімділігі туралы қорытынды жасалды. Тұтынушылардың құқықтарын қорғау институтының әлемдік эволюциясын ретроспективті талдау тұтынушылардың құқықтарын қорғау деңгейлерінің жіктелуімен қорытындыланады (жеке, кәсіпкерлік, қоғамдық, мемлекеттік, халықаралық). Тұтынушылардың құқықтарын қорғаудың әлемдік тәжірибесін талдау: соттық, мемлекеттік, қоғамдық, жергілікті өзін-өзі басқару органдары қазіргі әлемде құқықтық қорғау модельдерінің көп қырлы жүйесі ретінде құрылды деген қорытынды негізді болып табылады.