Abstract
Адамзат өмірінде өлім мәселесі ертеден келе жатқан күрделі әрі түсініксізмәселе. Өлім түсінігі қаншама халықтың мәдениеті мен әдет-ғұрпына, салт-дәстүрлеріне әсер етті. Қаншама ырымдардың шығуына себепкер болды. Тіпті кейбірдіни ритуалдардың шығуында да осы өлім мәселесі жатыр. Бұл мақалада қазақ жәнетүрік мәдени ландшафттарында байқалатын өлім ғұрыптарына салыстырмалызерттеу жасалған. Бұл екі қоғамда өлімге байланысты қалыптасқан ритуалдар менырымдардың ұқсастығы мен айырмашылықтары сипатталатын болады.Мақалада қазақ және түрік ұлттарының өлім ғұрыптарын қалыптастырған мәдени,тарихи және діни ықпалдар зерттеледі. Ол осы мәдениеттердің өлімге және кейінгіөмірге деген көзқарастарын анықтайтын символдық элементтерді, жерлеу рәсімдерінжәне еске алу дәстүрлерін зерттейді.Сонымен қатар, бұл зерттеу осы қоғамдардағы өлім ғұрыптарының эволюциясынзерттеп, модернизация, жаһандану және ауыспалы діни сенімдер сияқтыфакторлардың осы көне тәжірибелерге қалай әсер еткенін зерттейді. Ол сондай-ақгендерлік рөлдерді, отбасылық құрылымдарды және осы рәсімдерге қоғамдастықтыңқатысуын қарастырады.Мақалада осы екі мәдениетті салыстыра отырып, қазақ және түрік қауымдастығыныңқазіргі әлемнің сын-қатерлеріне бейімделе отырып, өздерінің мәдени болмыстарынсақтап қалуының бірегей жолдарын жарыққа шығаруды мақсат етеді. Осы өлімрәсімдеріндегі дәстүр мен инновацияның өзара әрекеттесуі осы бай мәдени мұралардыңтұрақтылығы мен бейімделгіштігін көрсетеді. Сайып келгенде, бұл мақала өлім ғұрыптары туралы мәдениетаралық түсінікті ғана емес, сонымен қатар қазақ және түрік мәдениетінің әлеуметтік құрылымы менрухани әл-ауқатын сақтаудағы осы тәжірибелердің мәңгілік маңызына шолу жасайды.Ол жаһанданған әлемде мәдениетті сақтаудың маңыздылығын және өзгермелі уақытжағдайында да халық пен оның дәстүрлері арасындағы тұрақты байланыстыңмаңыздылығын көрсетеді.