Abstract
АЙНАЛМАЛЫ ЭКОНОМИКА ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ТҰРАҚТЫ ДАМУЫНЫҢ ҚҰРАЛЫ РЕТІНДЕМақалада айнымалы экономика қағидаттарын қалыптастыру және енгізу мәселесі бойынша әлемнің әртүрлі елдерінің ғалымдарының ғылыми зерттеулеріне шолу жасалды.Экономикалық даму кезеңдерін қалыптастырудың тарихи аспектісіне де назар аударылды.Ресурстардың шектеулі болуы және тұтыну мен өндіріс қалдықтарын пайдалану мәселесі әрқашан болған.Бірақ бұл мәселелер әртүрлі тарихи кезеңдерде әртүрлі шешілді.Айнымалы экономика қағидаттарына көшуде әртүрлі елдердің тәжірибесі ұсынылған.Қалдықтардың нақты мәселелерін шешу үшін Еуропалық Одақтың жеке тәсілдері ұсынылған.Жинақталған проблемаларды шешу дөңгелек экономика моделіне көшу болып табылады.Неғұрлым жетілдірілген технологияларды енгізу ағымдағы өндірістік қызметтің қоршаған ортаға теріс әсерін азайтып қана қоймай, сонымен қатар өндірістік қызметтің өткен кезеңдерінде жинақталған қалдықтардың көлемін азайтуға мүмкіндік береді.Дөңгелек экономика моделіне көшудің негізгі артықшылықтары қарастырылды.Қазақстан Республикасында қатты тұрмыстық қалдықтарды қайта өңдеу процесі талданды.Өнеркәсіптік және қауіпті қалдықтардың пайда болуына және оларды қайта өңдеу деңгейіне талдау жүргізілді.Қайта өңдеу мақсаттарына тиімді қол жеткізу үшін шаралар ұсынылды.Айналмалы экономика тұжырымдамасын іске асырудың негізгі әсерлерінің ішінде экологияға қысымды төмендетуден басқа: тауарлар мен қызметтердің жаңа нарықтарының пайда болуы, сондай-ақ қолданыстағы нарықтардағы сұраныстың артуы; инфрақұрылымды кешенді дамыту және т.б.анықталды.Айнымалы басқару жүйесіне көшу бүкіл экономика ауқымында дәстүрлі экономикалық тетіктің кешенді өзгерістерін талап ететіні көрсетілген: институционалдық, мәдени, технологиялық және, сонымен қатар, экологиялық бедел институтын қалыптастыру негізінде кәсіпорындар мен мемлекеттік органдар арасындағы ынтымақтастық, сондай-ақ бейімделгіш мемлекеттік саясат көзделеді.Мұндай тәсілдер айнымалы экономикаларда тұрақты нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді және оларды іске асыру қазіргі кезеңде, атап айтқанда салық жүйелерін бейімдеу арқылы мүмкін болады.