Abstract
Тау-кен қазбаларындағы жұмыс тірегінің деформациясын анықтау үшін тау-кен геологиялық жағдайларына байланысты болады. Зерттеулер тау-кен-технологиялық факторлардың топырақ қазудың болттық қосылуының тиімділігіне әсер ету дәрежесін анықтауға мүмкіндік береді. Жүргізілген зерттеулер игерудің тау-кен-техникалық шарттарының қазбалардағы тіректің әр түрлі іргелес жыныстардағы ығысуға әсер ету дәрежесін анықтауға мүмкіндік берді. Деформациялардың анықталған заңдылықтары өндірудің әр түрлі жағдайында тау жыныстарының қысымының көріністерін есептеу үшін пайдаланылуы мүмкін. Тау-кен қазбаларын бекіту құралдарын пайдаланудың технологиялық қағидаттарын бағалай отырып, тау-кен қазбаларын ұстаудың геомеханикалық жағдайларына зерттеулер жүргізілді. Жүргізілген зерттеулер геомеханикалық процестер кезінде дайындық қазбалары контурларының ығысуын жеткілікті дәйектілікпен болжауға мүмкіндік береді. Негізгі тау-кен-геологиялық және тау-кен техникалық факторларға байланысты көмір жыныстары массивтерінің (ығысу, кернеу, жарықтар аймағы) кернеулі-деформацияланған жай-күйінің өзгеруінің анықталған заңдылықтары нақты пайдалану жағдайларында дайындық тау-кен қазбаларының тұрақтылығын арттыру үшін бекітудің оңтайлы параметрлерін белгілеуге мүмкіндік береді. Жасалған жұмыстар кезінде өзгеріп отырған тау-кен геологиялық және тау-кен-техникалық жағдайларына бейімделе отырып, ұсақ сулы және көлбеу көмір қабаттарында өндіру кезінде контурлық жыныстарды тиімді және қауіпсіз бекітудің жаңа технологияларын әзірлеуге және қолданыстағы технологияларды жетілдіруге мүмкіндік береді.