Abstract
Мақалада педагогикалық дизайнның түрлі тұжырымдары қарастырылған. Педагогикалық дизайнның қазіргі заманның талаптарына айналғаны жайлы айтылған. Педагогикалық дизайн сӛзінің аудармасы мен шығу тарихы жайлы ақпарат жазылған. Практика ретінде педагогикалық дизайн сипаттамасы келтірілген. Қазіргі таңдағы білім беру тенденциялары мен реалиялары. «Дизайн» сӛзінің негізгі лексемасы. Бірқатар оқыту теориялары қарастырылған: бихевиоризм, когнитивистика, коннективизм, конструктивизм және тағы басқалары. Қарастырылып отырған мәселеге ӛз зерттеулерін арнаған ғалымдар мен олардың пікірлері сипатталған. Шетел ғылымындағы педагогикалық дизайн негіздері. Дж. Пратт педагогикалық дизайнға берген анықтамасы. Мұғалім- дерді дайындау жұмыстарының үш негізгі тобы. Қазіргі таңдағы білім беруді ақпараттандыру негіздері талданған. Болашақ мұғалімдерді кәсіби дайындаудағы оқыту құралдары мен ерекшеліктері тізімделген. Қазақстандық білім беру ситуациясында ақпараттық технологияларды қолдану ерекшеліктері. Педагогикалық дизайнның теориялық негіздемесіне байланысты педагог ғалымдар– дың еңбектері. Келешек мұғалімердің кәсіби іс әрекетінде педагогикалық дизайнды қолданудың ғылыми негіздемесіндегі қарама қайшылықтар. Роберт Ганье тұжырымына байланысты педагогика– лық дизайнның негізгі принциптері мен мазмұны. Ганье ұсынған сабақ барысының негізгі тоғыз элементтері. Роберт Ганьенің педагогикалық дизайн аумағындағы оқыту нәтижелері. Дэвид Мерриллдың оқыту принциптері. Электронды оқыту материалдарын ӛңдеудің кезеңдері келтірілген. Педагогикалық дизайнның тарихи аспектілері. Педагогикалық дизайнды сипаттайтын негізгі категориялар. Білім беру ортасы. Білім беру ресурстары. Білім беру құралдары. Оқу материалдары. Онтологиялық тұрғыда педагогикалық дизайн проблемаларының бірқатар әлеуметтік феномендары. Ақпараттанған қоғам концепциясы. Дизайн теориясы мен практикасының сұрақтарымен айналысқан ғалымдар тізімі. Еуропалық білім беру жүйесінде педагогикалық дизайнды оқыту процесінің ерекше- ліктері. Твент университеті тәжірибесі. Педагогикалық дизайнды жүзеге асырудағы психологиялық- педагогикалық және әдістемелік талаптарды ескеру. Педагогикалық дизайнның мақсаты талданған. Педагогикалық дизайнды сәтті меңгерудің негізгі критериилері. Педагогикалық дизайнды жүзеге асырудағы шығармашылық қабілеттердің ерекшеліктері қарастырылған. В.Кантордың дизайн шығармашылығы жайлы пікірі талданған. Қазіргі замандағы педагог тұлғасына қойылатын талаптар тізімі талданған. Болашақ мамандардың шығармашылық ерекшеліктерін анықтау мақсатында жүргізілген эмпирикалық зерттеу нәтижелері келтірілген. Жүргізілген эмпирикалық зерттеу нәтиже– лері бойынша қорытындылар сипатталған. Тҥйін сӛздер: Педагогикалық дизайн, болашақ мұғалім, электронды оқыту, шығармашылық, педагог тұлғасы. В статье рассматриваются различные формулировки педагогического дизайна. Отмечается, что педагогический дизайн стал требованием современности. Проанализирован смысловое и лингвистическое содежание термина. Дана характеристика педагогического дизайна как практики. Современные образовательные тенденции и реалии. Основная лексема слова "Дизайн". Рассматри- вается ряд теорий обучения: бихевиоризм, когнитивистика, коннективизм, конструктивизм и многие другие. Описаны ученые и их мнения, посвятившие свои исследования рассматриваемой проблеме. Основы педагогического дизайна в зарубежной науке. Определение, данное Дж. Праттом педаго- гическому дизайну. Три основные группы работ по подготовке учителей. Проанализированы современные основы информатизации образования. Перечислены средства и особенности обучения в профессиональной подготовке будущих учителей. Особенности применения информационных технологий в казахстанской образовательной среде. Труды ученых-педагогов, связанные с теорети- ческим обоснованием педагогического дизайна. Противоречия в научном обосновании применения педагогического дизайна в профессиональной деятельности будущего учителя. Основные принципы и содержание педагогического дизайна в связи с выводами Роберта Ганье. Девять основных элементов хода урока, предложенных Ганье. Пять результатов обучения в области педагогического дизайна Роберта Ганье. Принципы обучения Дэвида Меррилла. Приведены этапы обработки материалов электронного обучения. Исторические аспекты педаго- гического дизайна. Основные категории, характеризующие педагогический дизайн. Образовательная среда. Образовательные ресурсы. Средства образования. Учебные материалы. Ряд социальных феноменов проблем педагогического дизайна в онтологическом контексте. Концепция инфор- мированного общества. Список ученых, которые занимались вопросами теории и практики дизайна. Особенности процесса обучения педагогическому дизайну в европейской системе образования. Опыт университета Твента. Учет психолого-педагогических и методических требований при реализации педагогического дизайна. Проанализирована цель педагогического дизайна. Основные критерии успешного освоения педагогического дизайна. Рассмотрены особенности творческих способностей в реализации педагогического дизайна. Проанализировано мнение В. Кантора о дизайнерском творчестве. Проанализирован перечень требований к личности педагога в современном мире. Приведены результаты эмпирического иссле- дования, проведенного с целью выявления творческих особенностей будущих специалистов. Опи- саны выводы по результатам проведенного эмпирического исследования. Ключевые слова: педагогический дизайн, будущий учитель, электронное обучение, творчество, личность педагога. The article discusses various formulations of pedagogical design. It is noted that pedagogical design has become a requirement of modernity. The semantic and linguistic content of the term is analyzed. The characteristic of pedagogical design as a practice is given. Modern educational trends and realities. The main lexeme of the word "Design". A number of learning theories are considered: behaviorism, cognitive science, connectivism, constructivism and many others. The scientists and their opinions who devoted their research to the problem under consideration are described. Fundamentals of pedagogical design in foreign science. The definition given by J. Pratt pedagogical design. Three main groups of work on teacher training. The modern fundamentals of informatization of education are analyzed. The means and features of training in the professional training of future teachers are listed. Features of the use of information technologies in the Kazakh educational environment. The works of scientists and teachers related to the theoretical justification of pedagogical design. Contradictions in the scientific justification of the use of pedagogical design in the professional activity of a future teacher. The basic principles and content of pedagogical design in connection with the conclusions of Robert Gagnier. Nine main elements of the course of the lesson proposed by Gagne. Five learning outcomes in the field of pedagogical design by Robert Gagnier. David Merrill's Principles of Learning. The stages of processing e-learning materials are given. Historical aspects of pedagogical design. The main categories characterizing pedagogical design. Educational environment. Educational resources. Means of education. Educational materials. A number of social phenomena of pedagogical design problems in an ontological context. The concept of an informed society. A list of scientists who have dealt with the theory and practice of design. Features of the process of teaching pedagogical design in the European education system. The experience of the University of Twente. Consideration of psychological, pedagogical and methodological requirements in the implementation of pedagogical design. The purpose of pedagogical design is analyzed. The main criteria for the successful development of pedagogical design. The features of creative abilities in the implementation of pedagogical design are considered. V. Kantor's opinion on design creativity is analyzed. The list of requirements for the personality of a teacher in the modern world is analyzed. The results of an empirical study conducted to identify the creative characteristics of future specialists are presented. The conclusions based on the results of the empirical study are described. Keywords: pedagogical design, future teacher, e-learning, creativity, personality of the teacher.