Abstract
Мақалада ақпараттандыру объектілерінде (АО) кибер қауіпсіздікті (КҚ) қамтамасыз ету міндеттерінде қолданылатын шешімдерді қабылдауды қолдау жүйелерінің (ШҚҚЖ) тұжырымдамасы ұсынылған. АО киберқорғау процестерін түсінуді арттыруға мүмкіндік беретін аномалиялар мен шабуылдардың жеке түсіндіруге қиын белгілерін анықтауға байланысты жағдайлар үшін ШҚҚЖ білім базасын (ББ) қалыптастыру және қолдану процесінің тұжырымдамалық және функционалдық аспектісінде ұсыну моделі сипатталған. Әзірленген үлгі модельдер әртүрлі кезеңдерде әлсіз құрылымдық белгілермен сипатталуы мүмкін басып кіруді анықтау кезінде ШҚҚЖ есептеу ядросын құрайды. Маңызды ғылыми-техникалық міндет АО қауіпсіздігіне кибернетикалық қауіптер деңгейінің артуымен, КҚ-ға қойылатын талаптардың бір мезгілде артуымен сыртқы зиянды әсер ету қарқындылығының артуы арасындағы айқын қарама-қайшылыққа сүйене отырып, ақпараттық жүйелердегі (АЖ) белгілер мен анықталған ауытқулар туралы әлсіз құрылымдалған деректер жағдайында интеллектуалды ШҚҚЖ арналған әдістер мен модельдерді одан әрі дамыту және жаңа әдістер мен модельдерді әзірлеу болып табылады. Түйін сөздер: шешім қабылдауды қолдау жүйелері, басып кіруді анықтау, модельдер, ақпараттық ресурстар. В статье представлена концепция систем поддержки принятия решений (СППР), применяемых в задачах обеспечения кибербезопасности (КБ) на объектах информатизации (ОБИ). Описана модель представления в концептуальном и функциональном аспекте процесса формирования и применения базы знаний (БЗ) СППР для ситуаций, связанных с выявлением трудноизъяснимых признаков аномалий и атак, позволяющая повысить понимание процессов киберзащиты на ОИБ. Разработанный шаблон и модели составляют вычислительное ядро СППР в ходе выявления вторжений, которые могут на разных этапах характеризоваться слабоструктурированными признаками. Исходя из существующего явного противоречия между увеличением уровня кибернетических угроз безопасности ОБИ и повышением интенсивности внешних вредоносных воздействий с одновременным повышением требований к КБ, важной научно-технической задачей является дальнейшее развитие существующих и разработка новых методов и моделей для интеллектуальных СППР в условиях слабо структурированных данных о признаках и выявленных аномалиях в информационных системах. Ключевые слова: системы поддержки принятия решений, обнаружение вторжений, модели, информационные ресурсы. The article presents the concept of decision support systems (DSS) used in cybersecurity (CS) tasks at at objects of informatization (OI). The paper describes a model of representation in the conceptual and functional aspect of the process of forming and applying the knowledge base (KB) of the DSS for situations involving the identification of difficult-to- explain signs of anomalies and attacks, which allows to increase the understanding of cyber defense processes at the OI. The developed template and models make up the computational core of the DSS during the detection of intrusions, which may be characterized by weakly structured features at different stages. Based on the existing apparent contradiction between an increase in the level of cybernetic threats to the security of the OI and an increase in the intensity of external malicious influences with a simultaneous increase in requirements for CS, an important scientific and technical task is to further develop existing and develop new methods and models for intelligent DSS in conditions of poorly structured data on signs and identified anomalies in information systems. Keywords: decision support systems, intrusion detection, models, information resources.