Abstract
Қазақстан Республикасында және әлемде жеміс-көкөніс өнімдерін (алма, сәбіз, қызылша және т.б.) өңдеу өте өзекті болып табылады, өйткені сақтау барысында алынған өнімнің 30% және одан астамы азаяды. Алайда, бұл мәселе әлі шешілмеген және өте өзекті болып қала береді. Құрамында көмірсулар, дәрумендер, пектин ( 0,6 -1,1 г %) және басқа да өмірлік маңызды қосылыстардың арқасында алма, қызылша мен сәбізден алынған өнімдер ағзаға өте пайдалы. Функционалды және табиғи-сауықтыру қасиеттері бар шырындар жасау технологиясын әзірлеу үшін алма, сәбіз, қызылшаның таңдалған аудандастырылған сорттарын пайдаланамыз. Сонымен қатар, моноқұрамды жеміс-көкөніс өнімдері ғана емес, атап айтқанда шырындар және т.б. өте пайдалы екендігі анықталды, бірақ полиқұрамды, өйткені ол белсенді пайдалы компоненттермен байытылған, теңдестірілген және толыққанды болады. Бұл жағдайда көкөністерде витаминдердің, микроэлементтердің және т.б. биологиялық белсенді түрде сақталуын қамтамасыз ететін пектин субстанциясы (асхана немесе қант қызылшасы және т. б.) көп екендігі дәлелденді. Осылайша өнімнің функционалды және табиғи-сауықтыру қасиеттерімен биологиялық белсенді, пайдалы өнім алуға ықпал етеді. Жүргізілген ғылыми-зерттеу жұмыстарының негізінде табиғи-сауықтыру қасиеттері бар функционалдық өнімдерді, атап айтқанда тікелей сығымдалған шырындарды алудың ғылыми негізделген рецептері әзірленді, содан кейін көрсетілген рецепттерге негізделе отырып, технологиялық режимдер пысықталды және көрсетілген жеміс-көкөніс өнімдерін алудың оңтайлы технологиялары мен технологиялық схемалары әзірленді. Әзірленген технологиялар бойынша алынған функционалдық қасиеттері бар тікелей сығымдалған жеміс-көкөніс шырындарының жарамдылық мерзімі зерттелді. Сенімділік үшін алынған зерттеу нәтижелері Г.Ф. Лакиннің биометриялық әдісі бойынша математикалық өңдеуден өтті, олар талданды және камералық өңдеуден өтті.