Abstract
Көмір өндіру саласы үшін жұмсақ есептеулерге негізделген қырғыш конвейер жетектерінің жұмыс режимдерін басқару тәсілі қарастырылды. Ол Қазақстан Республикасының көмір өнеркәсібіндегі механикаландыру және автоматтандыру мәселелерінің жай-күйін талдауға негізделген, осы тәсіл шеңберінде көмір өндірудің тиімділігін арттыру үшін көлік-технологиялық кешендерді, ең алдымен, қырғыш конвейерлерді дамытудың маңыздылығы айқындалды. Жұмыс барысында көлік-технологиялық тораптардағы жоспарлы жүктемелердің әр түрлі жағдайларында электр жетегін тиімді басқаруды қиындататын негізгі мәселелері қарастырылды, көмір шахталарында қырғыш конвейерін басқару схемасы ұсынылған, қырғыш конвейердің электр тізбектерін тегіс іске қосу процесін оңтайландырудың қолданыстағы алгоритмдері салыстырылды. Қырғыш конвейерінің (ҚК) екі тарту тізбегінің кернеуін автоматты түрде реттеу үшін анық емес логикаға негізделген басқару әдісі жасалды. Жұмыс нәтижесінде пропорционалды интегралды дифференциалдаушы реттегіштің (ПИД) параметрлерінің жиынтығын қамтитын көп мақсатты оңтайландыру алгоритмдерін қолдана отырып, тұрақты магнитті синхронды қозғалтқыштың (ТМСҚ) жылдамдығын басқару механизмі ұсынылған: бөлшектерді жинау әдісі (БЖ), бактерияларды жинауды оңтайландыру (БЖО) және жоғары сапалы қайта құруды қамтамасыз ететін анық емес логика (АҚ). Реттеу параметрлері бойынша жүргізілетін процестер және осы механизмдерді салыстырмалы талдау, зерттеу нәтижелерінің сенімділігі туралы түсінік береді.