Abstract
Әр түрлі салалардағы қазіргі заманғы өнеркәсіпте асинхронды қозғалтқыштардың айналу жылдамдығын реттеу үшін жиілік түрлендіргіштері (ЖТ) кеңінен қолданылады. Асинхронды қозғалтқыштардың кең таралған жиілік түрлендіргіштері өндірісті оңтайландыруға, электр энергиясын тұтынуды азайтуға, жабдықтың қызмет ету мерзімін арттыруға және т. б. мүмкіндік береді. Мақалада «жиілік түрлендіргіш – асинхронды қозғалтқыш» жүйесі күрделі сызықты емес автоматты басқару жүйесі ретінде қарастырылады. Жиілік түрлендіргіш пен асинхронды қозғалтқыштың сызықты берілу функциясы негізінде «ЖТ - АҚ» ашық жүйесінің құрылымдық диаграммасы жасалды. Жүйенің математикалық сипаттамасы алгебралық басқару арқылы символдық түрде жазылған. MATLAB қолданбалы пакетін қолдана отырып, берілу функциясын қалыптастыру және сипаттамалық теңдеудің түбірлерін есептеу бағдарламасы келтірілген. «Жиілік түрлендіргіш - асинхронды қозғалтқыш» жүйесінің орнықтылығын анықтау үшін теңдеудің сипаттамалық түбірлері арқылы жүйенің орнықтылығын анықтайтын бағдарлама жасалды. Асинхронды қозғалтқыштың жылдамдығы мен моментінің өтпелі қисығы «жиілік түрлендіргіш - асинхронды қозғалтқыш» құрылымдық схемасының сәйкестігін және оның математикалық сипаттамасын растайды.