Abstract
Введение. В рамках Государственной программы развития здравоохранения Республики Казахстан «Денсаулық» на 2016-2019 годы обеспечивается дальнейшее развитие ключевых скрининговых программ по раннему выявлению заболеваний с наибольшим бременем воздействия на здоровье населения, а также постоянное совершенствование стандартов проведения, мониторинга и оценки эффективности скрининговых программ. Цель исследования.Определить барьеры, препятствующие к успешной реализации скрининговых программ по результатам экономической оценки на примере Павлодарской области. Материалы и методы исследования. В исследовании оценены скрининговые программы на раннее выявление рака молочной железы, шейки матки и колоректального рака с использованием следующих методов фармакоэкономического анализа: анализ «влияния (воздействия) на бюджет» (BIA - Budget Impact analysis), анализ «стоимость заболевания» (COI - Cost of illness), учитываются только прямые затраты на диагностику заболевания. Для проведения сравнительной оценки использованы бюджетные заявки, утвержденные управлением здравоохранения Павлодарской области и прейскуранты государственных и частных медицинских организаций, оказывающих платные услуги. Результаты исследования. В сравнении с 2017 годом в 2018 году объём финансирования на скрининг-исследования на выявление рака молочной железы увеличился на 65,6%, что в сумме составило 4144,30 тыс.тенге. Основной проблемой данной программы является отсутствие финансирования 1 этапа (прохождение маммографии). Наблюдается увеличение объема финансирования на скрининговую программу на выявление рака шейки матки на 83,4%, что в сумме составило 62 587,6 тыс.тенге. Основным барьером является отсутствие финансирования на медицинскую услугу «взятие мазка из шейки матки». Резкий рост финансирования связан с увеличением количества пациентов и изменением целевой группы. В сравнении с 2017 годом в 2018 году набдюдается снижение объема финансирования на закуп гемокульт-тестов на 20,7%, что в сумме составило 13 827,6 тыс.тенге. Объем финансирования на прохождение колоноскопии снизиля на 21,8%, что составило 1128,4 тыс.тенге. Причина снижения объема финансирования связана с уменьшением объема охвата целевой группы от 70% до 25%. Выводы. Выявленные административные и социально-экономические барьеры препятствуют развитию государственно-частного партнерства и улучшению показателей скрининговых программ. Introduction. Within the framework of the State Programme for the Development of the Healthcare System of the Republic of Kazakhstan “Densaulyk” for 2016 – 2019, it is provided further development of key screening programs for the early detection of diseases with the greatest burden on public health, as well as the continuous improvement of the standards for monitoring programs and evaluating the effectiveness of screening programs. Purpose.Identify the barriers to the successful implementation of screening programs based on the results of economic evaluation in Pavlodar region. Materials and methods. In the study it is evaluated screening programs for early detection of breast, cervical and colorectal cancer using the following pharmacoeconomic analysis methods: BIA - Budget Impact analysis, COI-cost analysis of illness, only direct costs for diagnosing the disease are taken into account. For the comparative evaluation, budget applications approved by the Department of healthcare of the Pavlodar region and price lists of public and private medical organizations providing paid services were used. Results.Compared to 2017 in 2018, the amount of funding for screening for detection of breast cancer increased by 65.6%, which totaled 4144.30 thousand KZT. The main problem of this program is the lack of funding for the first stage (a mammography). There was an increase in the amount of funding for the screening program for the detection of cervical cancer by 83.4%, which totaled 62,587.6 thousand KZT. The main barrier is the lack of funding for a medical service "taking a smear from the cervix." A sharp increase in funding is associated with an increase in the number of patients and a change of the target group. Compared to 2017 in 2018, the volume of financing for the purchase of Fecal Occult Blood Test was reduced by 20.7%, which totaled 13,827.6 thousand KZT. The volume of funding for colonoscopy was reduced by 21.8%, which amounted to 1128.4 thousand KZT. The reason for the decline in funding is related to a decrease in the coverage of the target group from 70% to 25%. Conclusions. The identified administrative and socio-economic barriers hinder the development of public-private partnerships and improvement the indicators of screening programs. Кіріспе. Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласын дамытудың 2016 - 2019 жылдарға арналған "Денсаулық" мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде халықтың денсаулығына барынша әсер ететін ауруларды ерте анықтау бойынша негізгі скринингтік бағдарламаларды одан әрі дамытуын, сондай-ақ скринингтік бағдарламаларды жүргізу, мониторингілеу және тиімділігін бағалау стандарттарын үнемі жетілдіруін қамтамасыз етіледі. Зерттеудің мақсаты. Павлодар облысы мысалында экономикалық бағалау нәтижелері бойынша скринингтік бағдарламаларды табысты іске асыруына келтіретін кедергілерді анықтау. Зерттеу материалдары мен әдістері. Сүт безі, жатыр мойны және колоректалды обырын ерте анықтауға арналғанскринингтік бағдарламаларды бағалау үшін зерттеуде фармакоэкономикалық талдаудың мынадай әдістері пайдаланды: "бюджетке әсер ету" анализі (BIA - Budget Impact analysis), "аурудың құны" анализі (COI - Cost of illness), ауруды диагностикалауға тікелей шығындар ғана есепке алынды. Салыстырмалы бағалау жүргізу үшін Павлодар облысының Денсаулық сақтау басқармасымен бекітілген бюджеттік өтінімдер және ақылы қызмет көрсететін мемлекеттік және жеке медициналық ұйымдардың прейскуранттары пайдаланылды. Зерттеу нәтижелері. 2017 жылмен салыстырғанда 2018 жылы сүт безі обырын анықтау үшін скрининг-зерттеулерге қаржыландыру көлемі 65,6% - ға артты, бұл 4144,30 мың теңгені құрады. Осы бағдарламаның негізгі проблемасы 1 кезеңді қаржыландырудың болмауы (маммографиядан өту) болып табылады. Жатыр мойны обырын анықтау үшін скринингтік бағдарламаға қаржыландыру көлемінің 83,4% - ға артуы байқалды, бұл 62 587,6 мың теңгені құрады. Негізгі кедергі "жатыр мойнынан жағынды алу" медициналық қызметіне қаржыландырудың болмауы болып табылады. Қаржыландырудың күрт өсуі пациенттер санының артуына және нысаналы топтың өзгеруіне байланысты. 2017 жылмен салыстырғанда 2018 жылы гемокульт-тестілерді сатып алуға қаржыландыру көлемі 20,7% - ға төмендеді, бұл 13 827,6 мың теңгені құрады. Колоноскопиядан өтуге қаржыландыру көлемі 21,8% - ға төмендеді, бұл 1128,4 мың теңгені құрады. Қаржыландыру көлемінің төмендеу себебі нысаналы топты қамту көлемінің 70% - дан 25% - ға дейін азаюына байланысты. Қорытынды. Анықталған әкімшілік және әлеуметтік - экономикалық кедергілер мемлекеттік-жеке меншік әріптестікті дамытуға және скринингтік бағдарламалардың көрсеткіштерін жақсартуға кедергі келтіріп соқтыруына әкеледі.