Abstract
Introduction. Nonalcoholic fatty liver disease (NAFLD) is a common disease associated with metabolic syndrome and characterised by fat accumulation in hepatocytes. The prevalence of NAFLD in adults is estimated to be 25%–30% in the general population. This review aimed to investigate the effect of the Mediterranean diet on non-alcoholic fatty liver disease and its metabolic complications. Search Strategy: English-written articles in peer-reviewed journals were identified by searching PubMed from 2017 to 2024. The search strategy combined words from the following concepts: Mediterranean diet, metabolic syndrome, non-alcoholic fatty liver disease, lipid profile, and liver function.Inclusion criteria: Evidence level A, B publications: meta-analyses, systematic reviews, cohort and cross-sectional studies.Exclusion criteria: expert opinion in the form of short communications, promotional articles. The results show that the Mediterranean diet has a positive effect on the lipid profile, helps in the regression of liver fibrosis and inflammation, and improves metabolic parameters such as insulin resistance. Moreover, the reported beneficial effects (antioxidant, anti-inflammatory) of Mediterranean-style diets provide high levels of phytochemicals, including dietary polyphenols. Conclusions.The Mediterranean diet should be recommended for patients with nonalcoholic fatty liver disease. In case of updating the Kazakhstani clinical protocol for nonalcoholic fatty liver disease, the Mediterranean diet should be involved as a Public Health measure. Актуальность.Неалкогольная жировая болезнь печени(НАЖБП) - распространенное заболевание, связанное с метаболическим синдромом и характеризующееся накоплением жира в гепатоцитах. Распространенность НАЖБП среди взрослых оценивается в 25–30% в общей популяции. Цель данного обзора — изучить влияние Средиземноморской диеты на течение неалкогольной жировой болезни печени и её метаболические осложнения. Стратегия поиска:Статьи в рецензируемых журналах на английском языке были найдены в PubMed с 2017 по 2024 год. Стратегия поиска включала следующие ключевые слова: средиземноморская диета, метаболический синдром, неалкогольная жировая болезнь печени, липидный профиль, функция печени.Критерии включения: публикации уровня доказательности A, B: метаанализы, систематические обзоры, когортные и поперечные исследования.Критерии исключения: экспертное мнение в форме кратких сообщений, рекламных статей. Результаты исследования. Результаты показывают, что средиземноморская диета оказывает положительное влияние на липидный профиль, помогает в регрессии фиброза печени и воспаления и улучшает метаболические параметры, такие как резистентность к инсулину. Более того, средиземноморские диеты обеспечивают высокий уровень фитохимических веществ, включая диетические полифенолы, которые, как сообщается, оказывают полезные эффекты, включая антиоксидантные, противовоспалительные. Выводы. Средиземноморскую диету следует рекомендовать пациентам с неалкогольной жировой болезнью печени. В случае обновления казахстанского клинического протокола по неалкогольной жировой болезни печени средиземноморская диета должна быть включена в качестве меры общественного здравоохранения. Кіріспе.Алкогольсіз майлы бауыр ауруы(АМБА) - метаболикалықсиндромменбайланыстыжәнегепатоциттердемайдыңжиналуыменсипатталатынкеңтаралғанауру. Ересектердегі АМБА-ның таралуы жалпы популяцияда 25% -30% құрайды. Бұл шолудың мақсаты -жерорта теңізі диетасының алкогольсіз майлы бауыр ауруы және оның метаболикалық асқынуларының ағымынаәсерін зерттеу болып табылады. Іздеу стратегиясы: Рецензияланғанжурналдардағы ағылшын тілінде жазылғанмақалалар 2017-2024 жылдар аралығында PubMed дерекқорын іздеу арқылыанықталды. Іздеустратегиясыкелесіұғымдардағысөздердібіріктірудіқамтыды: Жерортатеңізідиетасы, метаболикалықсиндром, алкогольсізмайлыбауырауруы, липидтіпрофиль, бауырфункциясы.Қосылу критерийлері: Дәлелдердеңгейі А, В жарияланымдары: мета-талдаулар, жүйелішолулар, когорттықжәнеқималықзерттеулер.Алып тастау критерийлері:қысқашахабарламалар, жарнамалықмақалалартүріндегісараптамалыққорытынды. Нәтиже. Жерорта теңізідиетасыныңлипидтіпрофильгеоңәсерететінін, бауыр фиброзыныңжәнеқабынуыныңрегрессиясынакөмектесетінінжәнеинсулингетөзімділіксияқтыметаболикалықпараметрлердіжақсартатынынкөрсетеді. Соныменқатар, жерортатеңізіүлгісіндегідиеталарантиоксидантты, қабынуғақарсы, пайдалыәсерлерітуралы хабарланғандиеталықполифенолдардықоса, фитохимиялықзаттардыңжоғарыдеңгейінқамтамасызетеді. Қорытынды. Алкогольсіз майлы бауыр ауруы бар науқастарға Жерорта теңізідиетасыұсынылуыкерек. АлкогольсізмайлыбауырауруыбойыншақазақстандықклиникалықхаттаманыжаңартужағдайындаҚоғамдықденсаулықсақтаушарасыретіндеЖерортатеңізідиетасынқосуқажет.