Abstract
Мақалада Андижан облысының суармалы сұрғылтты-шалғынды топырақтары жағдайында орындалған жұмыстар келтірілді, яғни «Андижан-35» және «Андижан-36» мақта сорттарын сыздатып суару зерттелген. Бұл әдіспен мақта сорттарын суару және себу схемаларына байланысты топырақтың (0-30 см) қабатында вегетациялық кезеңнің басында сұрғылтты-шалғынды топырақтың көлемдік массасы 1,27 г / см3 құрады, вегетациялық кезеңнің соңында жүйекті сыздатып суару кезінде ол 1,33 г/см3 құрады немесе бұл көрсеткіш 0,06 г/см3, ал топырақ асты сыздатып суаруда 1,28 г / см3 құрады немесе 0,01 г/см3 өсті. Вегетациялық кезеңнің басында топырақтың өткізгіштігі 927,0 м3/га, ал вегетациялық кезеңнің соңында жүйекпен суару кезінде ол 825,7 м3/га құрады немесе 101,3 м3/га-қа азайды, топырақты сыздатып суару кезінде ол 906,6 м3/га құрады немесе вегетациялық кезеңнің басталуымен салыстырғанда 21,4 м3/га азайды, мақта дақылдарын жүйекпен суарудың ойық әдісімен 1-2-1 схемасымен 4 суару жүргізілді, суару нормасы 4870-4900 м3/га, топырақ қабатын сыздатып суару кезінде 6-19-10 схемасы бойынша 35 суару жүргізілді, суару нормасы 2208-2304 м3 / га, мұнда жүйекпен суарумен салыстырғанда суды үнемдеу 2566-2692 м3 / га немесе 52,7-54,9 % болды және Андижан- 35 сортынан- 16,9-17,3 ц / га, , ал Андижан- 36-сорттарынан 14,2-14,4 ц / га қосымша өнім алынды, рентабельділік деңгейі 19,3-20,4 % - ке артты. Қатар аралығының ені 60 және 90 см болғанда Андижан-36 сортын жүйекпен суару кезінде суару нормасы 4864-4974 м3/га болды, мақта өнімі 31,2-32,0 ц/га, сыздатып суару кезінде суару нормасы 2450-2577 м3/га, ал мақта өнімі 46,8-48,0 ц/га немесе жүйекпен суарумен салыстырғанда 15,5-16,0 ц/га қосымша өнім алынды.