Abstract
Coğrafi ve jeopolitik açıdan önemli yolların birleşme ve kesişme noktasında bulunan Kosova, ilk çağlardan itibaren değişik dinlere mensup muhtelif kavimleri barındırmıştır. Bunlardan biri de Müslüman Türklerdir. Biz bu çalışmamızda dinlerden etkilenme olgusunun en üst noktasını oluşturan karşı dini kabulün bir yönü olmak üzere, Kosova tarihinin oldukça kısa bir devresinde 1839-1910 arasındaki ihtida ve buna bağlı konular üzerinde duracağız. Diğer dinlerden İslâm dinine geçme, İslâm’ı kabul etme anlamına gelen ihtidaların mekan olarak Kosova ve zaman olarak Osmanlı’nın son dönem düzlemlerindeki yansımaları çalışmamızın hareket noktası olacaktır. Esas olarak Başbakanlık Osmanlı Arşivi’ndeki çalışılmamış belgelere dayanacak olan çalışmamızın Kosova’nın bu dönem sosyal tarihine katkı sağlayacağını ümit etmekteyiz.Bilindiği gibi Kosova bölgesi 1389’dan itibaren Osmanlı Devleti sınırları içerisinde yer almış, uzun yüzyıllar boyunca yerli halklarla Müslüman Türkler birlikte yaşamışlardır. Bu birliktelik, kaçınılmaz biçimde çok yönlü etkileşimlere imkan sağlamıştır. Bu durumun ortaya koyduğu kalıcı görünümleri bugün de takip etmemiz mümkündür. Toplumlar arasındaki ilişki ve etkileşim söz konusu olduğunda, din alanının önemli bir yer tutacağı şüphesizdir. Bu çerçevede yerli halkların dini pratikleri yer yer Müslümanlar üzerinde etkili olabildiği gibi, İslâm dini de bölge yerlilerinin hayatında önemli izler bırakmıştır.Bu izlerin devamı olarak, makalemizde Osmanlı coğrafyasında Kosova’da belirli bir dönemi içeren arşiv belgeleri ışığında, ihtidalarla ilgili değerlendirmelerimizi ortaya koymaya çalışacağız