Abstract
В условиях истощения запасов полезных ископаемых возрастает актуальность разработки остаточных запасов в сложных геомеханических условиях. Существенным фактором, влияющим на устойчивость очистных выработок, является наличие ранее отработанных пространств, формирующих вторичное напряженно-деформированное состояние массива. В исследовании методом конечных элементов (RS2) проанализировано влияние межвыработочного расстояния на устойчивость выработок в зоне техногенных обнажений. Установлено, что при расстоянии менее 10 м происходит слияние зон пластических деформаций, что ведет к потере несущей способности целика и смещению кровли и почвы. Оптимальные условия достигаются при расстоянии 20–25 м, когда коэффициент запаса прочности возрастает, а зоны пластических деформаций остаются изолированными. Полученные результаты обосновывают рациональные параметры системы разработки и позволяют оптимизировать управление горным давлением Пайдалы қазбалар қорының сарқылу жағдайында күрделі геомеханикалық жағдайда қалған қорларды игеру өзекті бола түсуде. Тазарту қазбаларының тұрақтылығына әсер ететін маңызды факторлардың бірі – массивтің екінші реттік кернеулі-деформацияланған күйін қалыптастыратын бұрынғы қазылған кеңістіктердің болуы. Зерттеуде соңғы элементтер әдісі (RS2) арқылы техногендік ашылымдар аймағындағы қазбалардың тұрақтылығына аралық қашықтықтың ықпалы талданды. 10 м-ден аз қашықтықта пластикалық деформация аймақтарының қосылуы байқалып, бұл целиктің көтергіш қабілетін жоғалтуына және қазбалардың төбе мен табанының ығысуына әкелетіні анықталды. 20–25 м аралықта оңтайлы жағдай қалыптасады: беріктік қоры коэффициенті артып, пластикалық деформация аймақтары оқшауланған күйде қалады. Алынған нәтижелер жүйелі игеру параметрлерін ғылыми негіздеуге және тау-кен қысымын басқаруды оңтайландыруға мүмкіндік береді In the context of mineral resource depletion, the development of residual reserves under complex geomechanical conditions becomes increasingly relevant. A significant factor influencing the stability of stopes is the presence of previously mined-out areas, which form a secondary stress-strain state of the rock mass. In this study, the finite element method (RS2) was used to analyze the effect of inter-excavation distance on the stability of workings within the influence zone of man-made openings. It was found that at distances of less than 10 m, plastic deformation zones merge, leading to the loss of the pillar’s load-bearing capacity and displacements of the roof and floor. Optimal conditions are achieved at distances of 20–25 m, where the factor of safety increases and the plastic deformation zones remain isolated. The obtained results provide a scientific basis for rational design parameters of the mining system and allow optimization of ground pressure control.