Abstract
Öz Devlet ile din arasındaki ilişki sorunu, her bir toplumda aktüeldir. Din politikasının toplumun geçiş dönemlerinde köklü bir değişime uğrayacağını tarihsel olaylar kanıtlamıştır. Yetmiş yıllık Sovyet komünist rejim tarihi boyunca dinle ilgili kanun ve kararnameler çıkarılarak kitleleri dinden uzaklaştırmak için bir takım tedbirler alınmıştır. Böylelikle halkı manevi değerlerinden mahrum bırakarak ateistlerden oluşan bir toplum yaratmak istenmiş ve bu yolda Bolşevik Partisi’nin kusursuz kadroları yetiştirilmeye çalışılmıştır. Din adamlarına yönelik terör başlatılarak Müslümanlar için kutsal sayılan cami ve medreseler kapatılmış ve dini Ramazan ve Kurban Bayramları eskiliğin kalıntısı olarak kabul edilmiştir. Çalışmada, Sovyet yönetiminin ilk yıllarında hükümetin dine ve din adamlarına karşı yaptıkları çalışmalarının ilerleyişini Kazakistan örneğinde inceleme amaçlanmıştır. Yazarlar, İslam’a karşı mücadelenin devlet düzeyinde yürütüldüğünü vurgulamışlardır. Belgelerden hareketle, Sovyet hükümetinin gündemindeki konuların başında “işçi sınıfının düşmanı” olarak görülen dini anlayış ve dindarlara yönelik katı cezai tedbirlerin olduğu analiz edilmiştir. Çalışmada, insanları dinden ve dini adamlarından tecrit etmeye yardımcı olan devlet kuruluşlarının çalışmaları da incelenmiştir.