Abstract
Қазіргі заманғы машина жасау өндірісінде өнімдердің сенімділігі мен беріктігі көбінесе олардың беткі қабатының сапасына байланысты және бұл бөлшектердің беткі микрогеометриясын жақсартумен қатар, беткі қабаттың құрылымын, физика-механикалық қасиеттерін және кернеулі күйін дұрыс бағытта өзгертетін өңдеу әдістерін қолдану қажеттігін тудырады. Мақалада қатты және серпімді үтіктеуді біріктіретін және бөлшектердің беткі қабатының сапа параметрлерін жан-жақты қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін беттік пластикалық деформацияның аралас әдісі зерттелген. Қатты серпімді үтіктеу үшін біріктірілген құралды және үтіктеу кезінде берілген кернеуді автоматты түрде қамтамасыз ету жүйесін пайдалану мүмкіндіктері қарастырылған. Үтіктеу кезінде берілген кернеуді автоматты қамтамасыз ету жүйесін пайдалану процестің қуат параметрлерін жоғары дәлдікпен реттеуге мүмкіндік береді. Жұмыстың практикалық мәні-қатты серпімді үтіктеу нәтижесінде беткі қабатта біртекті тығыз қатайтылған қабаты бар микроқұрылым пайда болып, қолайлы доғал пішіннің беткі кедір-бұдырының тұрақты профилін қалыптастырады және бөліктің беткі қабатының тозуға төзімділігі мен оның дұрыс геометриялық пішінін қамтамасыз етеді. Мақаладағы зерттеу Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым комитеті қаржыландыратын "Балқытылатын бөлшектердің кернеулі-деформацияланған жай-күйін зерттеу және олардың беттік пластикалық деформация процестеріндегі деформацияларын төмендету әдісін әзірлеу" AP19680395 жобасы шеңберінде проблемалық мәселелерді шешуге бағытталған.