Abstract
ТүйінМақала экологиялық бухгалтерлік есептің теориясы мен әдістемесінің дамуын кешенді зерттеуге арналған.Зерттеу міндеті ретінде ҚР-дағы экологиялық есептің даму жағдайын бағалау әрекеттері анықталды.Әр түрлі түсіндірмелерді талдау негізінде экологиялық бухгалтерлік есеп ұғымы қарастырылды: тұжырымдамалық сәттер бөлініп, анықтама берілді.Зерттеу барысында бақылау, салыстыру, сипаттау, жүйеліканалитикалық тәсіл, теориялық жинақтау, салыстырмалы талдау, ғылыми абстракция, сараптамалық бағалау, себептер мен салдарларды талдау сияқты жалпы ғылыми әдістер қолданылды.Авторлар компаниялар қызметінің экологиялық қауіпсіздігін және табиғат қорғау қызметінің нәтижелерін ескере отырып, экологиялық шығындарды жіктеу туралы ұсыныстарды тұжырымдады.Экологиялық есеп жүйесін енгізуде оның тиімділігі мен мүмкіндіктері ашылды.Экологиялық бухгалтерлік есептің мазмұнды жағын қалыптастыратын негізгі бағыттар нақтыланды, атап айтқанда: экологиялық шығындарды есепке алу және экологиялық міндеттемелерді есепке алу.Зерттеу нәтижелерін басшылар, бухгалтерлер, бухгалтер-талдаушылар тәжірибеде қолдана алады.Зерттеу нәтижелерін іс жүзінде пайдалану көп жағдайда компаниялардың экологиялық қызметінің нәтижелілігі мен тиімділігін дұрыс анықтауға ықпал етуі мүмкін.Мақалада экологиялық есеп дәстүрлі бухгалтерлік есептің бір бөлігі болып табылатыны туралы және оның барлық тұжырымдамалары мен принциптерін қолдануға тиіс екені анықталынды.Экологиялық есепке алу нәтижелері қаржылық есептілікте көрініс табуы тиіс.Мақалады экологиялық есепті дамыту проблемалары, яғни нормативтік актілердің болмауы; экологиялық міндеттемелерді құндық бағалаудың күрделілігі; табиғат қорғау шығындарын есепке алудың реттелмеуі, оларды өзіндік құнға жатқызудың негізсіздігі және т. б. анықталынды.Түйін сөздер: экологиялық есеп, экологиялық шығындар, экологиялық шығындарды жіктеу, экологиялық міндеттемелер, табиғатты қорғау іс-шараларына арналған шығындарды бақылау. АннотацияСтатья посвящена комплексному исследованию развития теории и методологии бухгалтерского экологического учета.В качестве исследовательской задачи авторами была определена попытка оценить состояние развития экологического учета в РК.На основе анализа различных трактовок рассмотрено понятие экологического бухгалтерского учета: выделены принципиальные моменты и дано определение.В процессе исследования применялись такие общенаучные методы, как наблюдение, сравнение, описание, системно-аналитический подход, теоретическое обобщение, сравнительный анализ, научная абстракция, экспертная оценка, анализ причин и последствий.Авторами сформулировано предложение о классификации экологических затрат с учетом экологической безопасности деятельности компаний и результатов природоохранной деятельности.Раскрыты выгоды и возможности, открывающиеся при внедрении систем экологического учета.Конкретизированы основные направления, формирующие содержательную сторону экологического бухгалтерского учета, а именно учет экологических затрат и экологических обязательств.Результаты исследования могут быть использованы на практике руководителями, бухгалтерами, бухгалтерамианалитиками. Практическое использование результатов исследования может во многом способствовать более достоверному определению результативности и эффективности экологической деятельности компаний.Установлено, что экологический учет является частью традиционного бухгалтерского учета и должен использовать все его концепции и принципы.Результаты экологического учета должны находить отражение в финансовой отчетности.