Abstract
Аннотация: Статья исследует роль управления потребительским спросом в стимулировании устой чивого потребления и предлагает подходы к изменению потребительского поведения в сторону устой чивости. Авторы анализируют существующие исследования в области маркетинга и психологии пове дения, рассматривая различные способы концептуализации и мотивации изменений в потребительских привычках. В статье представлена система SHIFT, включающая факторы, влияющие на экологически ответственное поведение: социальное влияние, формирование привычек, индивидуальное «я», чувства и познание, а также осязаемость. Эти элементы являются ключевыми инструментами для мотивации потребителей к устойчивому поведению. Авторами отмечено несоответствие между положительным отношением потребителей к эколо гичному поведению и его реальным проявлением. Это «разрыв» между намерениями и действиями – проблема для маркетологов и государственных структур. В статье рассматриваются причины этого явления и предлагаются пути его преодоления с помощью системы SHIFT. Также затронуты вызовы устойчивого потребления, такие как компромисс между личными интересами и общим благосостояни ем, долгосрочные перспективы, необходимость коллективных усилий и преодоление абстрактности. Рассматриваются социальные нормы, формирование привычек, роль персональной идентичности и символическое значение продуктов. В статье приведены рекомендации для маркетологов, политиков и организаций, направленные на изменение потребительского поведения в экологически ответственный способ. Мақала тұрақты тұтынуды ынталандырудағы тұтынушылық сұранысты басқарудың рөлін зерттейді және тұтынушылық мінез-құлықты тұрақтылыққа қарай өзгерту тәсілдерін ұсынады. Автор лар тұтынушылық әдеттердегі өзгерістерді тұжырымдамалау мен ынталандырудың әртүрлі тәсілдерін қарастыра отырып, маркетинг пен мінез-құлық психологиясындағы бар зерттеулерді талдайды. Мақа лада экологиялық жауапты мінез-құлыққа әсер ететін факторларды қамтитын SHIFT жүйесі берілген: әлеуметтік әсер, әдеттердің қалыптасуы, жеке өзін-өзі тану, сезімдер мен таным, сондай-ақ сезгіштік. Бұл элементтер тұтынушыларды тұрақты мінез-құлыққа ынталандырудың негізгі құралдары болып та былады. Авторлар тұтынушылардың экологиялық таза мінез-құлыққа деген оң көзқарасы мен оның нақты көрінісі арасындағы сәйкессіздікті атап өтті. Бұл ниет пен іс-әрекет арасындағы «алшақтық» марке тологтар мен мемлекеттік құрылымдар үшін проблема болып табылады. Мақалада бұл құбылыстың себептері қарастырылады және оны SHIFT жүйесі арқылы жеңу жолдары ұсынылады. Жеке мүдделер мен жалпы әл-ауқат арасындағы ымыраға келу, ұзақ мерзімді перспективалар, ұжымдық күш-жігердің қажеттілігі және абстрактіні жеңу сияқты тұрақты тұтыну қиындықтары да әсер етеді. Әлеуметтік нор малар, әдеттердің қалыптасуы, жеке тұлғаның рөлі және өнімдердің символдық мәні қарастырылады. Мақалада маркетологтарға, саясаткерлерге және ұйымдарға тұтынушылық мінез-құлықты экологи ялық жауапкершілікке өзгертуге бағытталған ұсыныстар берілген. The article explores the role of consumer demand management in stimulatin g sustainable consumption and suggests approaches to changin g consumer behavior towards sustainability. The authors analyze existin g research in the field of marketin g and behavioral psychology, considerin g various ways to conceptualize and motivate changes in consumer habits. The article presents the SHIFT system, which includes factors influencin g environmentally responsible behavior: social influence, habit formation, individual self, feelings and cognition, as well as tangibility. These elements are key tools for motivatin g consumers to engage in sustainable behavior. The authors noted the discrepancy between the positive attitude of consumers towards environmental behavior and its actual manifestation. This «gap» between intentions and actions is a problem for marketers and government agencies. The article discusses the causes of this phenomenon and suggests ways to overcome it usin g the SHIFT system. The challenges of sustainable consumption are also touched upon, such as the compromise between personal interests and shared well-being, long-term prospects, the need for collective efforts and overcomin g abstraction. Social norms, the formation of habits, the role of personal identity and the symbolic meanin g of products are considered. The article provides recommendations for marketers, policy makers, and organizations aimed at changin g consumer behavior in an environmentally responsible way.